receptclinic

Informacja kliniczna: klonazepam, benzodiazepina o działaniu przeciwdrgawkowym

Klonazepam to benzodiazepina, dla której jedynym wskazaniem w Charakterystyce Produktu Leczniczego jest padaczka, zarówno u pacjentów dorosłych, jak i u dzieci. Działa także przeciwlękowo i uspokajająco, ale przy regularnym stosowaniu może prowadzić do tolerancji oraz uzależnienia psychicznego i fizycznego. Preparat wydaje się na receptę (Rp), a jego substancja czynna należy do psychotropów grupy IV-P, dlatego przy jego przepisywaniu obowiązują odrębne wymogi.

Substancja czynna
Clonazepamum
Obszar
benzodiazepina
Kategoria wydawania
Rp
Konsultacja
E-Recepta Psychiatryczna
250,00 zł Złóż wniosek

Czym jest klonazepam

Klonazepam należy do pochodnych benzodiazepiny i jest klasyfikowany jako lek przeciwdrgawkowy (kod ATC N03AE01). Polska kategoria wydania to Rp; równocześnie substancję tę umieszczono na liście psychotropów, w grupie IV-P. Z tego połączenia wynikają dodatkowe wymogi przy wystawianiu recepty, opisane w dalszej części karty.

Na rynku znajdują się tabletki o mocy 0,5 mg oraz 2 mg, a ponadto roztwór do wstrzykiwań zawierający 1 mg/ml. O dawce i długości terapii decyduje lekarz w odniesieniu do konkretnego pacjenta. Charakterystyka nakazuje zakończyć podawanie leku, gdy nie przynosi on wyraźnego efektu terapeutycznego. Ogólne informacje o lekach z tej grupy zebraliśmy na stronie o benzodiazepinach.

Zarejestrowane wskazanie klonazepamu: padaczka

W dokumencie dla produktu referencyjnego, Clonazepamum TZF, zapisano tylko jedno wskazanie, czyli padaczkę u pacjentów dorosłych oraz u dzieci. Obejmuje ono:

  • napady uogólnione: akinetyczne, miokloniczne i toniczno-kloniczne;
  • napady nieświadomości;
  • napady częściowe, czyli ogniskowe.

Klonazepam a zaburzenia lękowe

W charakterystyce tego produktu nie ma wskazania dotyczącego zaburzeń lękowych ani zaburzenia panicznego. Jeżeli lekarz zalecił klonazepam z innego powodu niż padaczka, jest to jego indywidualna decyzja kliniczna, którą warto omówić z nim podczas wizyty, łącznie z planowanym czasem stosowania.

Charakterystyka jednoznacznie zastrzega, że benzodiazepin nie należy stosować jako jedynego leczenia depresji ani lęku towarzyszącego depresji, bo grozi to nasileniem skłonności samobójczych. Gdy u pacjenta występują objawy depresyjne, lekarz przepisuje klonazepam bardzo ostrożnie i w jak najmniejszej ilości, ponieważ istnieje ryzyko zamierzonego przedawkowania. Benzodiazepin nie zaleca się też u pacjentów z psychozami.

Mechanizm działania i szybkość wystąpienia efektu

Klonazepam, jak wszystkie benzodiazepiny, nasila hamujące działanie kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) w ośrodkowym układzie nerwowym. Zwiększa powinowactwo receptora GABA-A do tego neuroprzekaźnika, co zmniejsza pobudliwość neuronów. W praktyce przekłada się to na efekt przeciwdrgawkowy, przeciwlękowy i uspokajający, a także umiarkowanie nasenny i rozluźniający mięśnie szkieletowe.

Po połknięciu tabletki substancja dobrze się wchłania z przewodu pokarmowego, osiągając biodostępność 90%. Najwyższe stężenie we krwi występuje według ChPL po 1-4 godzinach od przyjęcia pojedynczej dawki. Okres półtrwania jest długi, od 20 do 60 godzin, dlatego działanie i wpływ na sprawność utrzymują się długo, także po zakończeniu leczenia.

Działania niepożądane wymienione w ChPL

Charakterystyka w większości nie podaje częstości poszczególnych działań niepożądanych. Podkreśla natomiast, że to, ile ich wystąpi i jak będą nasilone, zależy od dawki oraz wrażliwości danej osoby, a konieczność przerwania leczenia z powodu ciężkich objawów jest rzadka. Objawy neurologiczne, na przykład senność, zawroty głowy albo ataksja, pojawiają się przeważnie w pierwszym okresie terapii oraz u pacjentów w podeszłym wieku i zwykle mijają, gdy leczenie jest kontynuowane. Wśród opisanych działań niepożądanych są między innymi:

  • senność i spowolnienie reakcji;
  • ból i zawroty głowy;
  • stany splątania i dezorientacji, zaburzenia koordynacji ruchów (ataksja);
  • zaburzenia widzenia, w tym niewyraźne i podwójne widzenie;
  • osłabienie mięśni, brak apetytu, zaburzenia libido.

Objawy wymagające kontaktu z lekarzem

Po zażyciu leku, szczególnie w większej dawce, może dojść do niepamięci następczej, zazwyczaj kilka godzin od przyjęcia. Zdarzają się również reakcje odwrotne do oczekiwanych, zwane paradoksalnymi, na przykład pobudzenie, niepokój, rozdrażnienie, agresja, omamy, koszmary senne albo nasilenie bezsenności. Występują częściej u osób starszych i po alkoholu; w takiej sytuacji ChPL nakazuje lek odstawić, o czym decyduje lekarz.

W czasie leczenia może ujawnić się wcześniej nierozpoznana depresja. U osób starszych senność i zaburzenia koordynacji zwiększają ryzyko upadków i urazów. Przy długotrwałym leczeniu wskazane są okresowe badania morfologii krwi i prób wątrobowych.

Przeciwwskazania, środki ostrożności i interakcje klonazepamu

Klonazepamu nie stosuje się przy nadwrażliwości na benzodiazepiny, ciężkiej niewydolności oddechowej, ciężkiej niewydolności wątroby, miastenii, ostrej porfirii, zatruciu alkoholem ani w zespole bezdechu sennego. Ostrożności wymaga stosowanie leku u pacjentów z przewlekłą niewydolnością oddechową, jaskrą, ataksją rdzeniową lub móżdżkową, a także u osób, które w przeszłości były uzależnione od alkoholu, narkotyków albo leków.

Hamujący wpływ klonazepamu na ośrodkowy układ nerwowy nasilają opioidowe leki przeciwbólowe, leki do znieczulenia ogólnego, inne leki psychotropowe, leki przeciwdepresyjne i przeciwhistaminowe. Połączenie z opioidami grozi sedacją, depresją oddechową, śpiączką, a nawet zgonem, więc Charakterystyka dopuszcza je wyłącznie wtedy, gdy innych możliwości leczenia nie ma. Działanie leku nasilają też disulfiram, cymetydyna, erytromycyna, ketokonazol i rytonawir, a osłabiają ryfampicyna, karbamazepina, fenytoina, fenobarbital i palenie tytoniu.

Alkohol, prowadzenie pojazdów, ciąża i karmienie

Alkohol. Napojów alkoholowych nie wolno spożywać przez cały czas terapii, a także przez 3 dni po jej zakończeniu. Pod wpływem alkoholu hamujący efekt klonazepamu na ośrodkowy układ nerwowy staje się silniejszy; mogą pojawić się reakcje paradoksalne, zaburzona koordynacja ruchów i utrata przytomności, a zatrucie lekiem połączone z alkoholem może zagrażać życiu.

Prowadzenie pojazdów. Zakaz kierowania pojazdami i obsługi maszyn obowiązuje przez całą terapię oraz przez 3 dni po jej zakończeniu. ChPL dodaje, że osoby chorujące na padaczkę nie powinny prowadzić samochodów.

Ciąża. U kobiet w ciąży, szczególnie w pierwszym i trzecim trymestrze, lek można podać wyłącznie przy bezwzględnej konieczności i tylko wtedy, gdy nie da się sięgnąć po bezpieczniejszą alternatywę. Zarówno badania przedkliniczne, jak i obserwacje epidemiologiczne wskazują, że lek działa teratogennie, czyli może powodować wady rozwojowe płodu. Po urodzeniu dziecko może mieć obniżoną temperaturę ciała i ciśnienie tętnicze, trudności z oddychaniem oraz słabszy odruch ssania; jeśli matka przyjmowała lek długo w późnej ciąży, możliwe jest również fizyczne uzależnienie noworodka i zespół odstawienny. Planowanie ciąży lub jej podejrzenie należy zgłosić lekarzowi.

Karmienie piersią. Substancja przechodzi do mleka matki, dlatego Charakterystyka stanowi, że w okresie karmienia piersią nie należy jej podawać.

Tolerancja, uzależnienie i status leku psychotropowego

Regularne stosowanie benzodiazepin, w tym klonazepamu, przez kilka tygodni może zmniejszać skuteczność ich działania. Uzależnienie psychiczne i fizyczne może rozwinąć się także przy dawkach terapeutycznych. Im wyższa dawka i dłuższa terapia, tym to zagrożenie większe; dotyczy to szczególnie pacjentów, u których w przeszłości rozpoznano chorobę alkoholową albo inne uzależnienia.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia ogłoszone w Dz.U. 2024 poz. 1139, zawierające wykaz psychotropów, przypisuje klonazepam do grupy IV-P. Nie jest to więc wyłącznie potoczne określenie: przepisy traktują ten lek inaczej niż zwykłe leki na receptę.

Odstawienie klonazepamu wyłącznie z lekarzem

Charakterystyka nie pozostawia tu wątpliwości: leczenia nie wolno przerywać z dnia na dzień, a dawkę trzeba za każdym razem redukować stopniowo. Tempo ustala lekarz prowadzący. Nagłe przerwanie leczenia, zwłaszcza po rozwinięciu się uzależnienia, może wywołać zespół odstawienia.

Do charakterystycznych objawów odstawienia należą:

  • ból głowy i bóle mięśni;
  • napięcie, niepokój ruchowy, drażliwość i bezsenność;
  • stany splątania i dezorientacji;
  • w ciężkich przypadkach poczucie nierealności, nadwrażliwość na dotyk, dźwięki i światło, drętwienie kończyn, omamy lub napady drgawek.

Preparaty z klonazepamem i kwestia zamienników

Według danych rejestrowych, na których opiera się ta karta, w obrocie są preparaty Clonazepamum TZF (produkt referencyjny) oraz Klonafen. Nazwa Rivotril jest często wyszukiwana przez pacjentów, ale w tych danych nie figuruje wśród produktów w obrocie. Dostępność konkretnego preparatu warto sprawdzić w aptece; o zmianie preparatu lub mocy decyduje lekarz.

Zasady recepty na lek psychotropowy

Przy klonazepamie obowiązują przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środki lub substancje (Dz.U. 2025 poz. 1678). Bez ponownego badania lekarz może przepisać lek w ramach kontynuacji wyłącznie wtedy, gdy ostatnie badanie pacjenta odbyło się maksymalnie 3 miesiące wcześniej (§ 7 ust. 2b). Ma on ponadto obowiązek ustalić na podstawie historii leczenia w systemie P1 lub wywiadu, czy lek przepisany wcześniej jeszcze nie wystarcza (§ 7 ust. 2a pkt 1).

Z tych obowiązków zwolniony jest jedynie lekarz udzielający świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej na podstawie umowy z NFZ; prywatnej usługi online to zwolnienie nie dotyczy. Receptę zawierającą substancję psychotropową trzeba zrealizować w ciągu 30 dni; dotyczy to również recepty elektronicznej. Ograniczenie ilości leku do zapotrzebowania na 90 dni stosowania dotyczy grup I-N i II-P; benzodiazepin z grupy IV-P nie obejmuje. Jak odebrać lek z kodem, opisujemy w poradniku o realizacji e-recepty w aptece.

Kontynuacja leczenia klonazepamem w ReceptClinic

Receptclinic nie rozpoczyna leczenia benzodiazepinami. Jeżeli leczenie jest już prowadzone i udokumentowane, mogą Państwo poprzez formularz z wywiadem wnioskować o e-receptę w ramach kontynuacji. Każdy wniosek rozpatruje lekarz (nadzór medyczny sprawuje lek. Damian Wojno, PWZ 3211301), który ewentualne pytania uzupełniające kieruje do Państwa na czacie. Nie prowadzimy rozmów wideo ani telefonicznych.

Jeżeli od ostatniego zbadania minęło więcej niż 3 miesiące, recepty bez badania wystawić nie można. Lekarz może też odmówić, gdy brakuje dokumentacji albo przepisana wcześniej ilość leku powinna jeszcze wystarczać. Wtedy właściwa jest wizyta u lekarza prowadzącego lub psychiatry. Odmowa jest wynikiem oceny wniosku, więc opłata nie podlega wtedy zwrotowi. Listę dokumentów przydatnych przy wniosku zawiera poradnik o przygotowaniu do kontynuacji leczenia.

Grupa leków

Źródła

Przebieg konsultacji w sprawie preparatu Klonazepam

  1. 1

    Otwarcie formularza

    Formularz otwiera się z uzupełnioną nazwą preparatu: Klonazepam.

  2. 2

    Wypełnienie wniosku

    Podają Państwo dane oraz wypełniają wywiad medyczny. Zajmuje to kilka minut.

  3. 3

    Wniesienie opłaty

    Opłata za konsultację wynosi 250,00 zł i wnoszona jest po wypełnieniu wniosku.

  4. 4

    Weryfikacja przez lekarza

    Lekarz z prawem wykonywania zawodu rozpatruje wniosek i podejmuje decyzję.

  5. 5

    Przekazanie kodu

    Jeśli lekarz wystawi receptę, kod trafia do Państwa e-mailem. Podają go Państwo w aptece wraz z numerem PESEL.

O wystawieniu recepty na preparat Klonazepam decyduje lekarz. Przedmiotem opłaty jest konsultacja - przy odmowie opłata nie podlega zwrotowi.
Wniosek

Pytania pacjentów: Klonazepam

W leczeniu jakich chorób stosuje się klonazepam?

Charakterystyka Produktu Leczniczego przewiduje klonazepam do leczenia padaczki u dorosłych i dzieci: napadów uogólnionych (akinetycznych, mioklonicznych, toniczno-klonicznych), napadów nieświadomości oraz napadów częściowych. Zaburzeń lękowych w tej charakterystyce nie wymieniono. Jeśli lek został zalecony z innego powodu, warto poznać od lekarza uzasadnienie i planowany czas leczenia.

Po jakim czasie od przyjęcia tabletki działa klonazepam?

Najwyższe stężenie leku we krwi występuje według ChPL po 1-4 godzinach od przyjęcia pojedynczej dawki. Ponieważ okres półtrwania sięga 20-60 godzin, efekty leku, również senność i wolniejsze reakcje, są długotrwałe. W leczeniu padaczki lekarz dochodzi do skutecznej dawki stopniowo, a ocena efektu wymaga czasu.

Czy regularne przyjmowanie klonazepamu grozi uzależnieniem?

Tak, może. Według Charakterystyki zależność psychiczna i fizyczna potrafi się rozwinąć również wtedy, gdy lek przyjmowany jest w dawkach leczniczych, a zagrożenie zwiększa się wraz z wysokością dawki i długością terapii. Po kilku tygodniach regularnego stosowania skuteczność klonazepamu może ponadto słabnąć. W grupie podwyższonego ryzyka są osoby, które wcześniej były uzależnione od alkoholu, leków albo narkotyków. Klonazepam jest substancją psychotropową grupy IV-P.

Czy w czasie leczenia klonazepamem wolno pić alkohol?

Nie. Alkoholu w żadnej postaci nie wolno pić ani w czasie terapii, ani przez 3 dni po jej zakończeniu. Połączenie to wzmacnia wpływ klonazepamu na ośrodkowy układ nerwowy i grozi zaburzeniami koordynacji, utratą przytomności oraz reakcjami paradoksalnymi, na przykład agresją lub pobudzeniem. Zatrucie alkoholem jest przeciwwskazaniem do stosowania klonazepamu.

Czy przy leczeniu klonazepamem przybiera się na wadze?

Charakterystyka Produktu Leczniczego nie umieszcza przyrostu masy ciała na liście działań niepożądanych klonazepamu. Wśród zaburzeń metabolizmu i odżywiania podaje natomiast brak apetytu. Zmiany wagi w czasie leczenia mogą mieć różne przyczyny, w tym samą chorobę, inne leki czy mniejszą aktywność, dlatego wyraźną zmianę warto omówić z lekarzem prowadzącym.

Jak bezpiecznie przestać przyjmować klonazepam?

Wyłącznie stopniowo, według planu lekarza. Zgodnie z Charakterystyką nie wolno go odstawiać gwałtownie, a dawka musi być zawsze redukowana etapami. Gdy leczenie zostanie przerwane z dnia na dzień, może pojawić się zespół odstawienny: bóle głowy, napięcie, bezsenność, splątanie, a przy ciężkim przebiegu nawet omamy albo napady drgawkowe. Tempo zmniejszania dawki ustala lekarz prowadzący.

Czy klonazepam można przepisać w ramach teleporady?

Tak, przepisy dopuszczają zbadanie pacjenta za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności (art. 42 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty). Kontynuację bez kolejnego badania lekarz może przepisać, gdy od poprzedniego zbadania upłynęły najwyżej 3 miesiące i gdy sprawdził przebieg dotychczasowego leczenia. W ReceptClinic decyzję podejmuje lekarz po analizie formularza i przesłanej dokumentacji, a ewentualne pytania zadaje na czacie. Rozmów wideo ani telefonicznych nie oferujemy.

Pozostałe preparaty

Estazolam

250,00 zł

Estazolam: benzodiazepina do krótkotrwałego leczenia zaburzeń snu

Lorazepam

250,00 zł

Lorazepam: benzodiazepina do doraźnego, krótkiego leczenia lęku i bezsenności lękowej

Xanax

250,00 zł

Alprazolam (benzodiazepina) w krótkotrwałym leczeniu nasilonych stanów lękowych

Relanium

250,00 zł

Diazepam (benzodiazepina): stany lękowe, skurcze mięśni, odstawienie alkoholu

Strona ma charakter informacyjny, opisuje procedurę i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Nie zawiera zaleceń dotyczących dawkowania ani sposobu stosowania preparatu - o tym decyduje lekarz. W stanie zagrożenia życia obowiązuje numer 112.

Redakcja ReceptClinic - recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301)

Publikacja: 2026-11-12.

Jak przygotowujemy i sprawdzamy treści: wytyczne redakcyjne.