Karta leku: lorazepam w krótkotrwałym leczeniu lęku
Lorazepam, substancja z klasy benzodiazepin, wykazuje właściwości przeciwlękowe oraz nasenne. Charakterystyka Produktu Leczniczego przewiduje jego krótkie, doraźne użycie przy zaburzeniach lękowych i przy kłopotach ze snem, których źródłem jest silny lęk. Apteka wydaje go na podstawie recepty (kategoria Rp), a ponieważ należy do substancji psychotropowych grupy IV-P, lekarz przepisuje go według dodatkowych reguł.
- Substancja czynna
- Lorazepamum
- Obszar
- benzodiazepina
- Kategoria wydawania
- Rp
- Konsultacja
- E-Recepta Psychiatryczna
Czym jest lorazepam i jak działa na układ nerwowy
Lorazepam należy do pochodnych 1,4-benzodiazepiny (kod ATC N05BA06). Jego głównym miejscem działania są układ limbiczny oraz podwzgórze, a więc obszary mózgu regulujące emocje. Przyłączając się do miejsca benzodiazepinowego na receptorze GABA-A, uwrażliwia ten receptor na kwas gamma-aminomasłowy (GABA), który pełni w mózgu funkcję podstawowego przekaźnika hamującego. W efekcie neurony stają się mniej pobudliwe.
W praktyce klinicznej dominuje efekt przeciwlękowy i nasenny, a w mniejszym stopniu zaznacza się wpływ rozluźniający mięśnie oraz przeciwdrgawkowy. Łagodzi objawy lęku, a nie jego przyczynę, dlatego charakterystyka przewiduje stosowanie go doraźnie i krótkotrwale. Szerszy opis tej klasy leków zawiera strona o benzodiazepinach.
Lorazepam na co jest przepisywany: zapis punktu 4.1 ChPL
Punkt 4.1 Charakterystyki Produktu Leczniczego Lorafen wskazuje lorazepam do stosowania doraźnie i krótkotrwale:
- przy zaburzeniach lękowych o rozmaitym podłożu, również współistniejących z chorobami serca i naczyń lub przewodu pokarmowego;
- przy problemach ze snem, które wynikają ze stanów wzmożonego lęku.
Sytuacje, w których lorazepam nie jest właściwym wyborem
W charakterystyce zapisano wprost, że w depresji oraz w lęku, który jej towarzyszy, benzodiazepin nie należy stosować w monoterapii, bo leczenie wyłącznie nimi może nasilać tendencje samobójcze. Do wskazań tej grupy leków nie należą również zaburzenia psychotyczne.
U dzieci poniżej 12 lat bezpieczeństwo i skuteczność lorazepamu nie zostały ustalone. U osób starszych i osłabionych lekarz dobiera leczenie szczególnie ostrożnie, bo w tej grupie senność i osłabienie mięśni zwiększają ryzyko upadków. Więcej o samych zaburzeniach lękowych znajdą Państwo w poradniku o zaburzeniach lękowych.
Po jakim czasie lorazepam zaczyna działać
Lorazepam dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego. Punkt 5.2 charakterystyki podaje, że szczyt stężenia we krwi przypada mniej więcej na drugą godzinę po połknięciu tabletki, natomiast biologiczny okres półtrwania sięga około 12 godzin. Lek przekształca się w wątrobie w nieaktywny metabolit i jest wydalany głównie z moczem.
Charakterystyka nie podaje, po jakim czasie od przyjęcia tabletki pojawia się ulga. Zwraca za to uwagę, że im wyższa dawka i dłuższa terapia, tym większe niebezpieczeństwo uzależnienia. Zgodnie z nią pacjent od pierwszego dnia powinien zostać poinformowany, że kuracja będzie krótka, a jej zakończenie nastąpi przez stopniowe obniżanie dawki.
Skutki uboczne lorazepamu opisane w ChPL
Objawy niepożądane występują przeważnie w początkowej fazie terapii i nierzadko mijają, gdy lek jest przyjmowany dalej. Do działań bardzo częstych, dotyczących ponad 1 na 10 pacjentów, charakterystyka zalicza senność oraz spowolnienie reakcji. W całej grupie benzodiazepin najczęściej raportuje się dzienną senność, zawroty głowy, słabość mięśni oraz zaburzenia koordynacji ruchowej (ataksję).
Charakterystyka wymienia ponadto między innymi:
- ból głowy, stany splątania i dezorientacji, zaburzenia pamięci, niewyraźną mowę;
- zaburzenia widzenia, w tym niewyraźne lub podwójne widzenie;
- impulsywność, zaburzenia emocjonalne i kłopoty ze snem, a także ujawnienie depresji, której wcześniej nie rozpoznano;
- nudności i inne dolegliwości ze strony żołądka, suchość w ustach oraz niewielki spadek ciśnienia tętniczego;
- reakcje alergiczne skóry, zaburzenia libido i miesiączkowania, brak apetytu;
- niepamięć następczą, występującą najczęściej po upływie kilku godzin od zażycia tabletki; aby ograniczyć to ryzyko, charakterystyka zaleca, by po przyjęciu leku pacjent mógł przespać bez przerwy 7-8 godzin.
- reakcje paradoksalne, czyli pobudzenie, drażliwość, agresję, koszmary senne czy omamy; wymagają przerwania leczenia i kontaktu z lekarzem.
Przeciwwskazania i interakcje, o których trzeba wiedzieć
Przeciwwskazaniami do stosowania lorazepamu są: miastenia, ostra porfiria, jaskra z wąskim kątem przesączania, nadwrażliwość na benzodiazepiny, ciężka niewydolność oddechowa, zespół bezdechu sennego, ciężka niewydolność wątroby i nerek, a także zatrucie alkoholem albo lekami wpływającymi na ośrodkowy układ nerwowy.
Szczególnie groźne jest jednoczesne przyjmowanie opioidów, ponieważ charakterystyka ostrzega, że skutkiem może być sedacja, depresja oddechowa, śpiączka, a nawet śmierć. Działanie lorazepamu nasilają też inne leki uspokajające, nasenne, przeciwdepresyjne, przeciwpadaczkowe, przeciwpsychotyczne i przeciwhistaminowe, a także niektóre leki hamujące enzymy wątrobowe, na przykład fluwoksamina, fluoksetyna, omeprazol czy ketokonazol. Doustne środki antykoncepcyjne mogą osłabiać jego działanie. Lekarz powinien znać pełną listę przyjmowanych leków.
Lorazepam a alkohol, kierownica, ciąża i laktacja
Alkohol. Wypity w czasie terapii potęguje hamujący wpływ lorazepamu na ośrodkowy układ nerwowy. Dlatego w charakterystyce zapisano wprost, że osoby leczone tym lekiem nie powinny pić alkoholu. Zatrucie alkoholem stanowi przeciwwskazanie do podania leku, a to właśnie po wypiciu alkoholu reakcje paradoksalne występują najczęściej.
Kierowanie pojazdami. Senność, niepamięć, obniżona czujność i gorsza koncentracja mogą utrudniać bezpieczne prowadzenie samochodu oraz obsługę maszyn. Ryzyko rośnie, gdy sen był zbyt krótki.
Ciąża. Charakterystyka uznaje ciążę za przeciwwskazanie do przyjmowania lorazepamu, ze szczególnym naciskiem na pierwszy i trzeci trymestr. Jeżeli matka przyjmuje lek w ostatnim trymestrze, u dziecka po porodzie mogą wystąpić między innymi obniżona temperatura ciała, trudności z oddychaniem oraz słabszy odruch ssania. Kobiety planujące ciążę albo podejrzewające ciążę powinny zgłosić się do lekarza.
Karmienie piersią. Matka przyjmująca lorazepam nie powinna karmić dziecka piersią przez cały okres terapii.
Ryzyko uzależnienia i status lorazepamu jako psychotropu
Tak, lorazepam jest substancją psychotropową. Rozporządzenie Ministra Zdrowia umieszcza go w wykazie substancji psychotropowych, w grupie IV-P. W rejestrze produktów leczniczych ma kategorię Rp, czyli zwykłą receptę, ale wystawienie jej podlega dodatkowym warunkom opisanym niżej.
Charakterystyka zwraca uwagę, że przy długotrwałym przyjmowaniu benzodiazepin może rozwinąć się uzależnienie zarówno psychiczne, jak i fizyczne. Zagrożenie zwiększa się przy wyższych dawkach i dłuższej terapii, a szczególnie dotyczy pacjentów, którzy w przeszłości byli uzależnieni od alkoholu, narkotyków lub leków, oraz osób z zaburzeniami osobowości. Do uzależnienia może dojść nawet wtedy, gdy przyjmowane są dawki lecznicze. Po kilku tygodniach przyjmowania możliwa jest również tolerancja, kiedy ta sama dawka zaczyna działać słabiej.
Odstawianie lorazepamu wyłącznie pod kontrolą lekarza
Lorazepamu nie należy odstawiać nagle. Zgodnie z charakterystyką dawkę trzeba zawsze zmniejszać stopniowo, a pacjenci leczeni dużymi dawkami albo dłużej niż przez 4 tygodnie powinni kończyć terapię pod nadzorem lekarza. Tempo zmniejszania dawki ustala lekarz indywidualnie.
Gwałtowne przerwanie terapii grozi zespołem odstawiennym, na który składają się między innymi ból głowy, bóle mięśniowe, silny niepokój, napięcie, drażliwość, splątanie oraz problemy ze snem. Przy bardziej nasilonym przebiegu odnotowywano poczucie nierealności otoczenia, nadmierną wrażliwość na bodźce świetlne, dźwiękowe i dotykowe, drętwienie rąk i nóg, halucynacje oraz napady drgawek. Może pojawić się również tak zwany efekt z odbicia, gdy lęk i bezsenność wracają na pewien czas w nasilonej postaci. Dokument przestrzega także, by nie zastępować na własną rękę benzodiazepiny o długim czasie działania preparatem o krótkim czasie działania.
Produkty z lorazepamem w polskich aptekach: Lorafen i zamienniki
Substancję tę zawierają w Polsce produkty Lorafen i Lorabex, a także Lorazepam Orion oraz Lorazepam TZF. Dostępne postacie to roztwór do wstrzykiwań, tabletki drażowane w mocach 1 mg i 2,5 mg oraz zwykłe tabletki w mocach 0,5 mg, 1 mg i 2,5 mg. Farmaceuta może wydać zamiennik o identycznej substancji czynnej, mocy i postaci, o ile pozwala na to treść recepty.
W składzie drażowanych tabletek Lorafen znajdują się laktoza i sacharoza, a wersja 2,5 mg zawiera dodatkowo czerwień koszenilową, barwnik zdolny wywołać reakcję alergiczną. Te informacje warto przekazać lekarzowi przy nietolerancji cukrów albo alergii.
Recepta na lorazepam: przepisy dla substancji psychotropowych
Gdy stan zdrowia pacjenta opisany w dokumentacji medycznej to uzasadnia, lekarz może przedłużyć leczenie receptą wystawioną bez ponownego badania, a podstawą jest tu art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Przy lorazepamie obowiązują dodatkowe warunki z § 7 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środki lub substancje (Dz.U. 2025 poz. 1678):
- ostatnie badanie pacjenta odbyło się nie wcześniej niż 3 miesiące temu (§ 7 ust. 2b);
- lekarz weryfikuje w systemie P1 lub na podstawie wywiadu, czy ilość leku przepisana wcześniej jeszcze nie wystarcza (§ 7 ust. 2a pkt 1);
- recepta, także elektroniczna, musi zostać zrealizowana w ciągu 30 dni (art. 96a ust. 7 pkt 4 Prawa farmaceutycznego);
- limit 90 dni stosowania odnosi się tylko do grup I-N oraz II-P i nie obejmuje benzodiazepin z grupy IV-P.
Kontynuacja leczenia lorazepamem w ReceptClinic
ReceptClinic przyjmuje wnioski dotyczące jedynie kontynuacji terapii, która jest już prowadzona i ma pokrycie w dokumentacji. Pacjent wypełnia formularz z wywiadem medycznym, wniosek ocenia lekarz, a ewentualne pytania uzupełniające są zadawane na czacie; nadzór medyczny sprawuje lek. Damian Wojno (PWZ 3211301). Zwolnienie przewidziane w § 7 ust. 2c obejmuje jedynie lekarza podstawowej opieki zdrowotnej działającego na podstawie umowy z NFZ, dlatego w naszej usłudze oba wymogi rozporządzenia stosuje się bez wyjątków.
Gdy ostatnie badanie odbyło się ponad 3 miesiące temu, w historii recept pojawiają się niejasności lub objawy uległy nasileniu, lekarz odmawia wystawienia recepty i zaleca wizytę. Gdy poprosi o dokumentację, mają Państwo 48 godzin na odpowiedź. Odmowa oznacza, że lekarz przeprowadził ocenę wniosku, dlatego w takiej sytuacji opłata nie podlega zwrotowi. Zasady opisuje strona e-recepty psychiatrycznej. Legalnie lorazepamu nie kupi się bez recepty, a preparaty oferowane przez nielegalnych sprzedawców bywają podrobione i mają niewiadomy skład.
Preparaty z tą substancją
- Lorafen - Lorazepam, benzodiazepina do doraźnego i krótkotrwałego leczenia lęku
Grupy leków
- Leki uspokajające: przegląd preparatów na receptę i ryzyka uzależnienia
- Benzodiazepiny: działanie, ryzyko uzależnienia i zasady wystawiania recepty
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lorafen (URPL)
- Ulotka dla pacjenta Lorafen (URPL)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środki lub substancje (Dz.U. 2025 poz. 1678)
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz.U. 2026 poz. 612)
- Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. 2026 poz. 37)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. 2024 poz. 1139)
Przebieg konsultacji w sprawie preparatu Lorazepam
- 1
Otwarcie formularza
Formularz otwiera się z uzupełnioną nazwą preparatu: Lorazepam.
- 2
Wypełnienie wniosku
Podają Państwo dane oraz wypełniają wywiad medyczny. Zajmuje to kilka minut.
- 3
Wniesienie opłaty
Opłata za konsultację wynosi 250,00 zł i wnoszona jest po wypełnieniu wniosku.
- 4
Weryfikacja przez lekarza
Lekarz z prawem wykonywania zawodu rozpatruje wniosek i podejmuje decyzję.
- 5
Przekazanie kodu
Jeśli lekarz wystawi receptę, kod trafia do Państwa e-mailem. Podają go Państwo w aptece wraz z numerem PESEL.
- Wpis do RPWDLPlacówka działa jako podmiot leczniczy.
- Nadzór medycznylek. Damian Wojno, PWZ 3211301.
- Decyzja lekarzaO recepcie decyduje lekarz; może dopytać na czacie.
- Jasne zasady opłatyPłacą Państwo za ocenę lekarza; zwrot, jeśli zrezygnują Państwo przed oceną.
- Płatność BLIK lub kartąSzybko i bezpiecznie, dopiero po wypełnieniu wniosku.
Pytania pacjentów: Lorazepam
Przy jakich dolegliwościach charakterystyka przewiduje lorazepam?
Przy nasilonym lęku, doraźnie i na krótko. Charakterystyka tabletek Lorafen wymienia zaburzenia lękowe różnego pochodzenia, także towarzyszące chorobom serca i przewodu pokarmowego, oraz zaburzenia snu wywołane silnym lękiem. Nie należy go jednak przyjmować jako jedynego leku przy depresji ani przy lęku wynikającym z depresji, gdyż mogłoby to wzmóc skłonności samobójcze.
Jak szybko lorazepam przynosi ulgę?
Najwyższy poziom leku we krwi notuje się po około 2 godzinach od zażycia tabletki, a stężenie zmniejsza się o połowę w ciągu mniej więcej 12 godzin. Charakterystyka nie podaje, kiedy dokładnie pojawia się ulga. Terapia ma charakter doraźny i krótki, bo wyższe dawki i dłuższe przyjmowanie zwiększają ryzyko uzależnienia, a czas trwania leczenia ustala lekarz.
Czy lorazepam może uzależnić?
Tak. Przyjmowanie benzodiazepin przez dłuższy czas może według charakterystyki wywołać uzależnienie psychiczne i fizyczne, nawet gdy dawki mieszczą się w zakresie leczniczym. Większe zagrożenie dotyczy wyższych dawek, dłuższej terapii i pacjentów z historią uzależnień. Z uwagi na przynależność do grupy IV-P substancji psychotropowych wystawienie recepty obwarowane jest dodatkowymi wymogami.
Czy podczas przyjmowania lorazepamu wolno pić alkohol?
Nie. Według charakterystyki w czasie leczenia lorazepamem nie powinno się pić alkoholu, bo potęguje on działanie leku hamujące ośrodkowy układ nerwowy. Połączenie grozi nadmierną sennością, zaburzeniami oddychania i reakcjami paradoksalnymi. Co więcej, zatrucie alkoholem figuruje wśród przeciwwskazań do podania lorazepamu.
Czy leczenie lorazepamem sprzyja przybieraniu na wadze?
Wśród opisanych w charakterystyce działań niepożądanych lorazepamu nie ma zwiększenia masy ciała. Podaje natomiast brak apetytu, z częstością nieznaną. Wyraźną zmianę wagi w czasie terapii warto zgłosić lekarzowi, ponieważ może ona wynikać z samej choroby, innych przyjmowanych leków lub zmiany stylu życia, niekoniecznie z działania lorazepamu.
Jak zakończyć przyjmowanie lorazepamu bez objawów odstawienia?
Wyłącznie stopniowo i według planu lekarza. Charakterystyka wymaga zawsze redukcji dawki, a przy dużych dawkach lub stosowaniu dłużej niż 4 tygodnie odstawiania pod kontrolą lekarza. Jeśli lek zostanie odstawiony z dnia na dzień, mogą pojawić się niepokój, bezsenność i ból głowy, a przy ciężkim przebiegu nawet halucynacje i drgawki. Przejściowy nawrót lęku to tak zwane zjawisko z odbicia.
Czy receptę na lorazepam wystawia się w ramach teleporady?
Tak, ale z ograniczeniami. Kontynuację bez badania dopuszcza się jedynie wówczas, gdy pacjent był badany w ciągu ostatnich 3 miesięcy, a lekarz przejrzał jego wcześniejsze recepty; od tych warunków zwolniony jest tylko lekarz POZ pracujący w ramach umowy z NFZ. Receptę trzeba zrealizować w ciągu 30 dni. W ReceptClinic o wystawieniu recepty rozstrzyga lekarz oceniający wniosek, który ma prawo odmówić.
Pozostałe preparaty
Klonazepam
250,00 złKlonazepam (benzodiazepina, IV-P): padaczka, działanie, ryzyko i zasady recepty
Xanax
250,00 złAlprazolam (benzodiazepina) w krótkotrwałym leczeniu nasilonych stanów lękowych
Relanium
250,00 złDiazepam (benzodiazepina): stany lękowe, skurcze mięśni, odstawienie alkoholu
Afobam
250,00 złAlprazolam - benzodiazepina do krótkotrwałego leczenia ciężkich stanów lękowych
Strona ma charakter informacyjny, opisuje procedurę i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Nie zawiera zaleceń dotyczących dawkowania ani sposobu stosowania preparatu - o tym decyduje lekarz. W stanie zagrożenia życia obowiązuje numer 112.
Redakcja ReceptClinic - recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301)
Publikacja: 2026-11-18.
Jak przygotowujemy i sprawdzamy treści: wytyczne redakcyjne.