Lek przeciwdepresyjny agomelatyna: wskazania, kontrola wątroby i bezpieczeństwo leczenia
Agomelatyna jest substancją przeciwdepresyjną dostępną wyłącznie na receptę (Rp); Charakterystyka Produktu Leczniczego przewiduje ją dla dorosłych pacjentów z dużymi epizodami depresyjnymi. Jej stosowanie wymaga badań czynności wątroby przed rozpoczęciem terapii i regularnie w jej trakcie. Poniżej zebraliśmy informacje z ChPL w formie przystępnej dla pacjenta; decyzje o leczeniu zawsze podejmuje lekarz.
- Substancja czynna
- Agomelatinum
- Obszar
- lek przeciwdepresyjny
- Kategoria wydawania
- Rp
- Konsultacja
- E-Recepta Psychiatryczna
Czym jest agomelatyna i komu się ją przepisuje
W klasyfikacji ATC agomelatyna ma kod N06AX22, co oznacza, że zaliczono ją do „innych leków przeciwdepresyjnych”. Nie jest lekiem z grupy SSRI ani SNRI i działa w inny sposób, co opisujemy niżej. Miejsce tej substancji na tle całej klasy opisujemy w przeglądzie leków przeciwdepresyjnych.
Jedynym wskazaniem zapisanym w ChPL produktu referencyjnego Valdoxan jest leczenie dużych epizodów depresyjnych u dorosłych. ChPL nie wymienia zaburzeń lękowych ani bezsenności jako wskazań. Więcej o samej chorobie, jej objawach i drogach leczenia piszemy w artykule o depresji.
Agomelatyny nie należy stosować u osób w wieku 75 lat i starszych ani u osób starszych z otępieniem, ponieważ nie udokumentowano jej działania i bezpieczeństwa w tych grupach. ChPL nie zaleca jej także w leczeniu depresji przed 18. rokiem życia.
Mechanizm działania: receptory melatoninowe i serotoninowe
Punkt 5.1 ChPL opisuje agomelatynę jako agonistę receptorów melatoninowych (MT1 i MT2), a zarazem antagonistę serotoninowych receptorów 5-HT2C. Skutkiem jest większe uwalnianie dopaminy i noradrenaliny, szczególnie w obrębie kory czołowej; substancja nie zmienia przy tym zewnątrzkomórkowego poziomu serotoniny i nie oddziałuje na wychwyt zwrotny monoamin.
Działanie na receptory melatoninowe wiąże się z wpływem na rytm okołodobowy. U pacjentów z depresją agomelatyna wydłużała sen wolnofalowy bez zmiany fazy REM, a pacjenci oceniali, że czas zasypiania i jakość snu poprawiały się od pierwszego tygodnia leczenia, bez pogorszenia sprawności w ciągu dnia. Nie czyni to z niej leku nasennego: wskazaniem pozostaje depresja.
Po jakim czasie agomelatyna działa na nastrój
Poprawa snu bywa zauważalna wcześnie, natomiast działanie przeciwdepresyjne potrzebuje więcej czasu. W badaniach klinicznych skuteczność oceniano po ponad 6 lub 8 tygodniach leczenia. ChPL zaznacza, że poprawa może nie wystąpić w pierwszych tygodniach, a nawet dłużej, dlatego pacjent powinien pozostawać pod uważną obserwacją.
ChPL wskazuje, że terapię depresji prowadzi się odpowiednio długo, co najmniej przez 6 miesięcy, tak aby objawy zdążyły ustąpić. Ocena, czy terapia działa i czy wymaga zmiany, należy do lekarza prowadzącego, który ustala też dawkę. W obrocie są tabletki powlekane 25 mg.
Badania czynności wątroby przed leczeniem i w jego trakcie
Kontrola wątroby to podstawowy element bezpieczeństwa tej terapii. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano przypadki uszkodzenia wątroby, w tym niewydolność wątroby, zapalenie wątroby i żółtaczkę. Wyjątkowo opisano przypadki zakończone zgonem lub przeszczepieniem wątroby u pacjentów z czynnikami ryzyka. Większość zdarzeń wystąpiła w pierwszych miesiącach leczenia.
ChPL przewiduje kontrolę aktywności aminotransferaz (AlAT i AspAT) w następujących momentach:
- przed rozpoczęciem leczenia, u wszystkich pacjentów;
- po około 3 tygodniach i po około 6 tygodniach terapii;
- po około 12 i 24 tygodniach terapii;
- później, gdy jest to klinicznie wskazane, a po każdym zwiększeniu dawki ponownie z tą samą częstością jak na początku leczenia.
Kiedy leczenie trzeba przerwać ze względu na wątrobę
Leczenia nie rozpoczyna się, a trwające należy przerwać, gdy aktywność aminotransferaz przekracza trzykrotnie górną granicę normy. Natychmiastowego przerwania terapii wymagają również sygnały mogące świadczyć o uszkodzeniu wątroby, takie jak zażółcenie oczu lub skóry, ciemne zabarwienie moczu, jasne stolce, ból w górnej prawej okolicy brzucha czy przedłużające się zmęczenie bez wyraźnej przyczyny. W takiej sytuacji prosimy o niezwłoczny kontakt z lekarzem.
Szczególna ostrożność dotyczy pacjentów obciążonych czynnikami ryzyka uszkodzenia wątroby. Należą do nich nadwaga lub otyłość, cukrzyca, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, zaburzenie związane z używaniem alkoholu albo spożywanie go w dużych ilościach, a także stosowanie innych leków, które mogą szkodzić wątrobie. W tej grupie agomelatynę można przepisać dopiero po starannym zestawieniu spodziewanych korzyści z ryzykiem, czego wymaga ChPL.
Działania niepożądane opisane w ChPL
Według ChPL działania niepożądane były zwykle łagodne lub umiarkowane, pojawiały się w pierwszych dwóch tygodniach leczenia i na ogół przemijały. Najczęściej zgłaszano ból głowy, nudności i zawroty głowy.
- Bardzo często (co najmniej 1 na 10 osób): ból głowy.
- Często, czyli u 1 do 10 osób na 100: senność, bezsenność, zawroty głowy, lęk oraz nietypowe sny.
- Często: nudności, biegunka, zaparcie, ból brzucha, wymioty.
- Często: zwiększona aktywność enzymów wątrobowych AlAT i AspAT, ból pleców, zmęczenie, zwiększenie masy ciała.
- Niezbyt często, u 1 do 10 osób na 1000, opisywano między innymi myśli lub zachowania samobójcze, pobudzenie i drażliwość, migrenę, parestezje, zespół niespokojnych nóg, niewyraźne widzenie, świąd i nadmierne pocenie się.
Nastrój i myśli samobójcze na początku terapii
Podobnie jak przy pozostałych lekach przeciwdepresyjnych, w pierwszym okresie terapii oraz po każdej modyfikacji dawki może dojść do przejściowego nasilenia lęku, niepokoju i myśli samobójczych; dotyczy to zwłaszcza pacjentów przed 25. rokiem życia. ChPL zaleca, by pacjenci i ich bliscy zwracali uwagę na pogorszenie stanu, myśli samobójcze i nietypowe zmiany zachowania. Wtedy potrzebny jest od razu kontakt z lekarzem, a w bezpośrednim zagrożeniu życia numer 112.
Ostrożność obowiązuje również wobec pacjentów, u których w wywiadzie występowała choroba afektywna dwubiegunowa, mania lub hipomania. Jeśli pojawią się objawy manii, leczenie należy przerwać.
Przeciwwskazania i leki, które zmieniają działanie agomelatyny
Agomelatyna jest przeciwwskazana u osób z zaburzeniem czynności wątroby (marskość lub czynna choroba wątroby), z aktywnością aminotransferaz przekraczającą trzykrotnie górną granicę normy oraz u osób przyjmujących silne inhibitory enzymu CYP1A2, np. fluwoksaminę lub cyprofloksacynę. Fluwoksamina zwiększała ekspozycję na agomelatynę 60-krotnie (w zakresie od 12 do 412 razy).
Ostrożności wymaga łączenie z umiarkowanymi inhibitorami CYP1A2, np. propranololem lub enoksacyną, a także z estrogenami. Ryfampicyna i palenie tytoniu, zwłaszcza dużej liczby papierosów, mogą zmniejszać ilość leku we krwi. Dlatego przed każdą zmianą innych leków, w tym antybiotyku lub preparatu hormonalnego, należy poinformować lekarza o przyjmowaniu agomelatyny.
W składzie tabletek Valdoxan jest laktoza. Z tego powodu leku nie powinni przyjmować pacjenci z rzadko występującą, dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy albo zaburzeniem wchłaniania glukozy i galaktozy.
Alkohol, prowadzenie pojazdów, ciąża i karmienie piersią
Alkohol. ChPL wprost stwierdza, że skojarzenie agomelatyny z alkoholem nie jest wskazane. Ma to dodatkowe znaczenie ze względu na wątrobę: spożywanie znacznych ilości alkoholu jest wymienione wśród czynników ryzyka jej uszkodzenia.
Prowadzenie pojazdów. Agomelatyna ma niewielki wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów, ale zawroty głowy i senność są jej częstymi działaniami niepożądanymi. ChPL zaleca ostrzeganie pacjentów przed możliwym ograniczeniem tej zdolności, dlatego warto sprawdzić swoją reakcję na lek, zanim usiądą Państwo za kierownicą.
Ciąża i karmienie. Danych o stosowaniu w ciąży jest niewiele (mniej niż 300 ciąż), dlatego ze względów bezpieczeństwa zaleca się unikać agomelatyny w tym okresie. Nie wiadomo, czy przenika do mleka kobiecego; decyzję o karmieniu piersią lub o leczeniu podejmuje się z lekarzem. Planowaną lub stwierdzoną ciążę należy zgłosić lekarzowi prowadzącemu i omówić z nim dalsze postępowanie.
Ryzyko uzależnienia od agomelatyny i jej status prawny
Badania z udziałem zdrowych ochotników, prowadzone z zastosowaniem specjalnych skal, nie wykazały według ChPL, by agomelatyna mogła prowadzić do uzależnienia. Nagłe przerwanie jej przyjmowania u pacjentów zdrowiejących z depresji nie wywoływało zespołu odstawiennego.
Agomelatyna nie znajduje się w wykazie substancji psychotropowych. Potocznie bywa nazywana „psychotropem”, bo działa na psychikę, ale prawnie nie jest substancją psychotropową, a recepta na nią jest zwykłą receptą Rp, bez ograniczeń przewidzianych dla benzodiazepin czy leków na ADHD.
Zakończenie leczenia i przejście z innego leku
ChPL podaje, że przerwanie leczenia nie wymaga stopniowego zmniejszania dawki. Nie jest to jednak zgoda na odstawienie leku w dowolnej chwili, ponieważ przedwczesne przerwanie leczenia depresji podnosi ryzyko jej powrotu. W badaniu zapobiegania nawrotom, w 6-miesięcznym okresie obserwacji, nawrót wystąpił u 22% osób przyjmujących agomelatynę i u 47% osób otrzymujących placebo. O zakończeniu leczenia decyduje lekarz.
Przy zmianie z leku SSRI lub SNRI na agomelatynę mogą pojawić się objawy odstawienia poprzedniego leku, które łatwo pomylić z brakiem działania nowego. Sposób odstawiania poprzedniego leku określa jego ChPL i lekarz prowadzący. Jeżeli w trakcie leczenia wyniki prób wątrobowych były podwyższone, po przerwaniu terapii badania powtarza się do czasu ich normalizacji.
Valdoxan i odpowiedniki z agomelatyną
Produktem referencyjnym jest Valdoxan. W Polsce w obrocie są także odpowiedniki z tą samą substancją czynną, m.in. Agolek, Agomelatine Adamed, Agomelatine G.L. Pharma, Agomelatine +pharma, Agomelatyna Egis i Lamegom. Wszystkie mają postać tabletek powlekanych 25 mg.
Odpowiedniki zawierają tę samą substancję czynną, ale mogą różnić się substancjami pomocniczymi. O zamianę preparatu warto zapytać farmaceutę lub lekarza.
Recepta na kontynuację leczenia agomelatyną w ReceptClinic
W ReceptClinic można złożyć wniosek o receptę na kontynuację leczenia agomelatyną, które zostało już rozpoczęte i jest udokumentowane. Postawienie rozpoznania depresji i wybór pierwszego leku pozostają zadaniem psychiatry podczas wizyty. Pacjent wypełnia formularz zawierający wywiad medyczny, a następnie wniosek ocenia lekarz; nadzór medyczny sprawuje lek. Damian Wojno, PWZ 3211301. Jeżeli lekarz potrzebuje dodatkowych informacji, zadaje pytania na czacie.
Taką możliwość daje art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, który pozwala wystawić bez badania pacjenta receptę potrzebną do kontynuowania leczenia, o ile przemawia za tym stan zdrowia opisany w dokumentacji medycznej. Przy agomelatynie lekarz może poprosić o aktualne wyniki badań czynności wątroby. Decyzja należy do lekarza, który może odmówić, np. gdy brakuje dokumentacji albo wyników. Co warto przygotować, opisujemy w poradniku o dokumentach do kontynuacji leczenia.
Agomelatyny nie kupią Państwo bez recepty. Kupując lek z nielegalnego źródła, ryzykują Państwo otrzymanie podróbki, której skład jest nieznany. Zasady usługi opisuje strona e-recepty na leki psychiatryczne.
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Valdoxan (EMA)
- Ulotka dla pacjenta Valdoxan (EMA, informacja o produkcie)
- Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. 2026 poz. 37)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. 2024 poz. 1139)
Przebieg konsultacji w sprawie preparatu Agomelatyna
- 1
Otwarcie formularza
Formularz otwiera się z uzupełnioną nazwą preparatu: Agomelatyna.
- 2
Wypełnienie wniosku
Podają Państwo dane oraz wypełniają wywiad medyczny. Zajmuje to kilka minut.
- 3
Wniesienie opłaty
Opłata za konsultację wynosi 250,00 zł i wnoszona jest po wypełnieniu wniosku.
- 4
Weryfikacja przez lekarza
Lekarz z prawem wykonywania zawodu rozpatruje wniosek i podejmuje decyzję.
- 5
Przekazanie kodu
Jeśli lekarz wystawi receptę, kod trafia do Państwa e-mailem. Podają go Państwo w aptece wraz z numerem PESEL.
- Wpis do RPWDLPlacówka działa jako podmiot leczniczy.
- Nadzór medycznylek. Damian Wojno, PWZ 3211301.
- Decyzja lekarzaO recepcie decyduje lekarz; może dopytać na czacie.
- Jasne zasady opłatyPłacą Państwo za ocenę lekarza; zwrot, jeśli zrezygnują Państwo przed oceną.
- Płatność BLIK lub kartąSzybko i bezpiecznie, dopiero po wypełnieniu wniosku.
Pytania pacjentów: Agomelatyna
Zanim zaczniesz albo zmienisz dawkę. Na początku leczenia i po każdej zmianie dawki lęk, niepokój, a u części osób także myśli samobójcze mogą przejściowo się nasilić - dotyczy to zwłaszcza osób poniżej 25. roku życia. To czas, w którym warto, by także bliscy uważnie obserwowali samopoczucie. Jeśli takie myśli się nasilają, prosimy od razu skontaktować się z lekarzem. Kryzys psychiczny: 116 123 (całodobowo). Zagrożenie życia: 112.
W jakim celu lekarz przepisuje agomelatynę?
Agomelatynę przepisuje się w leczeniu dużych epizodów depresyjnych u dorosłych i jest to jedyne wskazanie zapisane w ChPL. Poprawa snu, którą pacjenci zgłaszali w badaniach, wiąże się z działaniem na receptory melatoninowe, ale lek nie jest zarejestrowany do leczenia bezsenności ani zaburzeń lękowych. Nie stosuje się go u osób w wieku 75 lat i starszych ani u osób starszych z otępieniem.
Kiedy agomelatyna zaczyna poprawiać nastrój?
Działanie przeciwdepresyjne wymaga kilku tygodni: w badaniach klinicznych skuteczność oceniano po ponad 6 lub 8 tygodniach leczenia. Wcześniej, już od pierwszego tygodnia, pacjenci oceniali poprawę jakości snu i czasu zasypiania. ChPL zastrzega, że poprawa może nie nastąpić w pierwszych tygodniach, a leczenie powinno trwać przynajmniej 6 miesięcy. Brak efektu warto omówić z lekarzem, zamiast samodzielnie zmieniać leczenie.
Czy przy agomelatynie można się uzależnić?
Nie. ChPL nie przypisuje agomelatynie potencjału uzależniającego: wykazały to badania na zdrowych ochotnikach, a u pacjentów nagłe odstawienie leku nie powodowało zespołu odstawiennego. Przepisy nie zaliczają jej również do substancji psychotropowych, dlatego apteka wydaje ją na standardową receptę Rp. Mimo to o zakończeniu leczenia decyduje lekarz, bo zbyt wczesne przerwanie terapii depresji zwiększa ryzyko nawrotu.
Czy w trakcie leczenia agomelatyną można pić alkohol?
ChPL stwierdza wprost, że łączenie agomelatyny z alkoholem nie jest wskazane. Alkohol ma tu znaczenie podwójne: osoby z zaburzeniem związanym z alkoholem lub pijące jego znaczne ilości należą do grupy ryzyka uszkodzenia wątroby, a właśnie wątroba jest głównym obszarem kontroli przy tym leku. Dlatego w czasie terapii warto zrezygnować z alkoholu i omówić tę kwestię z lekarzem prowadzącym.
Czy agomelatyna wpływa na masę ciała?
W ChPL przyrost masy ciała zaliczono do częstych działań niepożądanych (u 1 do 10 osób na 100), przy czym częstość ustalono na podstawie spontanicznych zgłoszeń. Niezbyt często opisywano też zmniejszenie masy ciała. Przy przyroście masy warto pamiętać, że nadwaga i otyłość należą do czynników ryzyka uszkodzenia wątroby, dlatego zmiany wagi dobrze jest zgłaszać lekarzowi.
Jak bezpiecznie zakończyć terapię agomelatyną?
Zakończenie leczenia warto zawsze uzgodnić z lekarzem. Zgodnie z ChPL przy kończeniu terapii dawki nie trzeba zmniejszać stopniowo, a w badaniu klinicznym gwałtowne przerwanie przyjmowania leku nie spowodowało zespołu odstawiennego. Głównym ryzykiem jest nawrót depresji przy zbyt wczesnym zakończeniu leczenia, które powinno trwać co najmniej 6 miesięcy. Jeżeli wyniki prób wątrobowych były nieprawidłowe, badania powtarza się po odstawieniu do czasu ich normalizacji.
Czy receptę na agomelatynę można uzyskać przez internet?
Tak, jeśli chodzi o kontynuację leczenia już prowadzonego i udokumentowanego. W ReceptClinic wniosek składa się przez formularz z wywiadem, ocenia go lekarz, a pytania dodatkowe pojawiają się na czacie. Lekarz może poprosić o dokumentację i aktualne wyniki badań wątroby, a przy ich braku odmówić. Rozpoznanie depresji i rozpoczęcie leczenia agomelatyną wymagają wizyty u psychiatry.
Pozostałe preparaty
Trazodon
250,00 złTrazodon: lek przeciwdepresyjny o działaniu uspokajającym, w depresji z lękiem
Mirtazapina
250,00 złMirtazapina - lek przeciwdepresyjny stosowany w epizodach dużej depresji u dorosłych
Trittico CR / XR
250,00 złTrazodon w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu, lek przeciwdepresyjny na receptę
Brintellix
250,00 złWortioksetyna, lek przeciwdepresyjny Rp stosowany w dużych epizodach depresji u dorosłych
Strona ma charakter informacyjny, opisuje procedurę i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Nie zawiera zaleceń dotyczących dawkowania ani sposobu stosowania preparatu - o tym decyduje lekarz. W stanie zagrożenia życia obowiązuje numer 112.
Redakcja ReceptClinic - recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301)
Publikacja: 2026-11-13.
Jak przygotowujemy i sprawdzamy treści: wytyczne redakcyjne.