receptclinic

Mirtazapina w leczeniu depresji: działanie, sen, apetyt i bezpieczeństwo

Mirtazapinę, lek o działaniu przeciwdepresyjnym, otrzymają Państwo w aptece wyłącznie na podstawie recepty (kategoria Rp). Charakterystyka Produktu Leczniczego przewiduje jej użycie u pacjentów dorosłych, u których rozpoznano epizod dużej depresji. Działa też uspokajająco i często zwiększa apetyt, co ma znaczenie przy planowaniu terapii; dawkę i czas leczenia ustala lekarz.

Substancja czynna
Mirtazapinum
Obszar
lek przeciwdepresyjny
Kategoria wydawania
Rp
Konsultacja
E-Recepta Psychiatryczna
250,00 zł Złóż wniosek

Mirtazapina: grupa leku i zarejestrowane wskazanie

W klasyfikacji ATC mirtazapina ma kod N06AX11, czyli należy do kategorii „inne leki przeciwdepresyjne”. Nie jest lekiem z grupy SSRI i działa w inny sposób, co opisujemy niżej. Na tle pozostałych terapii omawiamy ją w przeglądzie grup leków przeciwdepresyjnych.

Zarejestrowane wskazanie jest tylko jedno i dotyczy dorosłych z epizodami dużej depresji. U pacjentów, którzy nie ukończyli 18 lat, mirtazapiny nie należy stosować, ponieważ dwa badania kliniczne nie potwierdziły jej skuteczności u niepełnoletnich, a jednym z obserwowanych u nich zjawisk był wyraźny wzrost masy ciała. Objawy samej choroby i drogi jej leczenia opisujemy w artykule o depresji.

Jak działa mirtazapina i skąd efekt uspokajający

Mirtazapina blokuje presynaptyczne receptory alfa-2, co wzmaga przekaźnictwo noradrenergiczne i serotoninergiczne w mózgu. Drugim elementem mechanizmu jest blokada receptorów 5-HT2 oraz 5-HT3 dla serotoniny. Właściwości uspokajające wynikają z blokowania receptorów histaminowych H1, a lek praktycznie nie ma działania przeciwcholinergicznego.

Według ChPL lek najlepiej przyjmować wieczorem, przed udaniem się na spoczynek. Sedacja nie jest jednak osobnym wskazaniem. Mirtazapina nie jest zarejestrowana jako lek nasenny, a jej stosowanie wyłącznie „na sen” nie wynika z ChPL; każdą taką decyzję podejmuje lekarz, uwzględniając działania niepożądane.

Kiedy można oczekiwać poprawy

Pierwsze oznaki działania ChPL opisuje zwykle po 1-2 tygodniach przyjmowania leku; jeśli dawka jest właściwa, odpowiedź na leczenie powinna być zauważalna w ciągu 2-4 tygodni. Senność i uspokojenie, jako działania niepożądane, mogą pojawić się już na początku leczenia.

Jeśli poprawa nie następuje, lekarz może zmienić dawkę albo lek. Gdy nastrój się poprawi, terapię prowadzi się dalej, aż objawy wycofają się w pełni, co zazwyczaj oznacza nie mniej niż 6 miesięcy. Dostępne są tabletki powlekane i tabletki rozpadające się w jamie ustnej o mocy 15 mg, 30 mg albo 45 mg, a właściwą dawkę wskazuje lekarz.

Działania niepożądane opisane w ChPL mirtazapiny

Część dolegliwości zgłaszanych w trakcie terapii może wynikać z samej depresji, a ChPL przyznaje, że nie zawsze da się je oddzielić od skutków przyjmowania leku. W badaniach z grupą placebo więcej niż 5% pacjentów zgłaszało senność i uspokojenie, suchość w ustach, wzrost apetytu i masy ciała, zawroty głowy oraz zmęczenie.

  • Bardzo często, czyli u 1 na 10 osób lub więcej: senność i uspokojenie, wzrost apetytu oraz masy ciała, suchość w ustach, bóle głowy.
  • Często, czyli u 1 na 100 do 1 na 10 osób: niezwykłe sny, ospałość, bezsenność, lęk, dezorientacja, drżenie, zawroty głowy, spadek ciśnienia tętniczego przy zmianie pozycji na stojącą, nudności, wymioty, zaparcia lub biegunka, ból pleców, mięśni i stawów, obrzęki obwodowe oraz zmęczenie.
  • Niezbyt często, czyli u 1 na 1000 do 1 na 100 osób, opisywano między innymi: omdlenia, parestezje, zespół niespokojnych nóg, niepokój ruchowy z akatyzją, pobudzenie, omamy, manię i koszmary senne.

Senność w ciągu dnia: co mówi ChPL

ChPL podaje, że zmniejszenie dawki zwykle nie zmniejsza senności ani uspokojenia, a może osłabić działanie przeciwdepresyjne. Dokuczliwą senność należy więc omówić z lekarzem, zamiast samodzielnie zmieniać dawkę. Akatyzja, czyli przykry niepokój z potrzebą ruchu, pojawia się zwykle w pierwszych tygodniach leczenia i także wymaga zgłoszenia lekarzowi.

Objawy wymagające pilnego kontaktu z lekarzem

Niektóre rzadkie działania mirtazapiny są groźne i według ChPL wymagają przerwania leczenia lub pilnej oceny lekarskiej:

  • objawy przypominające zakażenie, np. gorączka, ból gardła czy zapalenie jamy ustnej, mogące oznaczać agranulocytozę, czyli zahamowanie czynności szpiku; w takiej sytuacji trzeba przerwać leczenie i zrobić badanie krwi;
  • żółte zabarwienie skóry lub oczu; gdy pojawi się żółtaczka, leczenie trzeba przerwać;
  • wysypka z pęcherzami lub złuszczaniem skóry, mogąca zapowiadać ciężką reakcję skórną; stosowanie leku należy natychmiast przerwać;
  • zestaw objawów sugerujący zespół serotoninowy: wysoka temperatura ciała, sztywne mięśnie, mioklonie (mimowolne skurcze), dezorientacja i coraz silniejsze pobudzenie, szczególnie gdy mirtazapina jest przyjmowana razem z innymi lekami serotoninergicznymi;
  • napady padaczkowe, objawy manii, kołatanie serca lub omdlenia.

Nasilenie lęku i myśli samobójczych w pierwszych tygodniach terapii

W pierwszym okresie terapii, a także po każdej modyfikacji dawki, może dojść do przejściowego nasilenia lęku, niepokoju i myśli samobójczych; dotyczy to szczególnie pacjentów przed 25. rokiem życia. ChPL zaleca, by pacjent i jego bliscy obserwowali takie zmiany i niezwłocznie zwracali się wtedy do lekarza. W bezpośrednim zagrożeniu życia należy wezwać pomoc pod numerem 112.

Apetyt i masa ciała w trakcie leczenia mirtazapiną

Wzrost łaknienia i przybieranie na wadze ChPL zalicza do działań niepożądanych bardzo częstych; w badaniach pojawiały się one istotnie statystycznie częściej niż w grupie placebo. U dzieci i młodzieży, u których mirtazapiny się nie stosuje, znaczny przyrost masy (co najmniej 7%) wystąpił u 48,8% badanych wobec 5,7% przy placebo.

Warto kontrolować masę ciała od początku leczenia i zgłaszać lekarzowi jej szybki wzrost. Pacjenci z cukrzycą powinni wiedzieć, że leczenie przeciwdepresyjne może wpływać na wyrównanie glikemii; ewentualne dostosowanie terapii cukrzycy przeprowadza lekarz.

Alkohol, prowadzenie pojazdów i inne leki

Przez cały okres terapii ChPL zaleca unikanie alkoholu, ponieważ mirtazapina może potęgować jego hamujący wpływ na ośrodkowy układ nerwowy (OUN). Mirtazapina może też wzmacniać sedację wywoływaną przez benzodiazepiny, opioidy, leki przeciwhistaminowe i większość neuroleptyków.

Wpływ mirtazapiny na zdolność kierowania pojazdami ChPL określa jako niewielki lub umiarkowany, ponieważ zwłaszcza w pierwszym okresie terapii lek może osłabiać koncentrację i czujność. Pacjenci przyjmujący leki przeciwdepresyjne, zgodnie z ChPL, nie powinni podejmować czynności wymagających pełnej uwagi i mogących stwarzać zagrożenie, np. kierowania samochodem lub obsługi maszyn.

Jednoczesne stosowanie z inhibitorami MAO jest przeciwwskazane, a mirtazapinę można włączyć dopiero po upływie dwóch tygodni od ich odstawienia; odstęp jest wymagany również przy przejściu w przeciwną stronę. Ostrożność obowiązuje także przy innych lekach serotoninergicznych, takich jak SSRI, wenlafaksyna, tramadol, tryptany, sole litu czy ziele dziurawca, przy warfarynie (konieczna kontrola INR), przy lekach wydłużających odstęp QT oraz przy substancjach zmieniających metabolizm mirtazapiny, np. karbamazepinie, fenytoinie, ketokonazolu i erytromycynie.

Mirtazapina w okresie ciąży i laktacji

Dostępne, choć nieliczne dane nie sugerują wyższego ryzyka wad wrodzonych, mimo to ChPL zaleca zachowanie ostrożności, gdy lek przyjmuje kobieta w ciąży. ChPL nie wyklucza też ryzyka przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodków, znanego z leków SSRI. Gdy mirtazapina była stosowana w ciąży albo tuż przed porodem, zaleca się obserwować dziecko po urodzeniu, czy nie występują u niego objawy odstawienne.

Do mleka kobiecego substancja przechodzi jedynie w bardzo małych ilościach. Decyzję o karmieniu piersią i kontynuacji leczenia podejmuje się z lekarzem. Planowaną lub stwierdzoną ciążę warto zgłosić lekarzowi prowadzącemu przed jakąkolwiek zmianą leczenia.

Mirtazapina a uzależnienie i status substancji psychotropowej

ChPL stwierdza, że mirtazapina nie powoduje uzależnienia. Rozporządzenie zawierające wykaz substancji psychotropowych jej nie obejmuje, dlatego lekarz wystawia na nią standardową receptę Rp. Potoczne określenie „psychotrop” odnosi się tu jedynie do tego, że lek działa na psychikę.

Fakt, że lek nie uzależnia, nie upoważnia jednak do nagłego przerwania jego przyjmowania; wyjaśniamy to w następnej sekcji.

Jak bezpiecznie zakończyć leczenie mirtazapiną lub zmienić lek

Jeżeli leczenie trwało dłużej, gwałtowne odstawienie mirtazapiny bywa przyczyną objawów odstawiennych; ChPL wymienia wśród nich przede wszystkim zawroty i bóle głowy, pobudzenie, lęk oraz nudności. Są one zwykle łagodne i ustępują samoistnie, ale ChPL zaleca stopniowe kończenie leczenia mirtazapiną. Tempo zmniejszania dawki ustala lekarz.

Także zmiana na inny lek przeciwdepresyjny wymaga planu lekarza, m.in. ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego i konieczny odstęp przy inhibitorach MAO.

Mirtor, Remirta Oro i inne preparaty z mirtazapiną

Podstawą niniejszego opracowania jest ChPL leku Mirtor w formie tabletek rozpadających się w jamie ustnej, któremu poświęciliśmy też odrębny opis preparatu Mirtor. W obrocie są także m.in. Mirzaten, Mirzaten Q-Tab, Mirtagen, Remirta Oro, AuroMirta ORO i Mirtazapine Bluefish.

Tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej szybko się rozpadają i można je połknąć bez popijania wodą. W składzie Mirtoru znajduje się aspartam, będący źródłem fenyloalaniny, dlatego u pacjentów z fenyloketonurią może on szkodzić. Odpowiedniki mogą różnić się substancjami pomocniczymi.

Przedłużenie recepty na mirtazapinę w ReceptClinic

W ReceptClinic można złożyć wniosek o receptę na mirtazapinę w ramach kontynuacji leczenia, które zostało już rozpoczęte i jest udokumentowane. Postawienie diagnozy depresji i wybór pierwszego leku pozostają zadaniem psychiatry podczas wizyty. Pacjent wypełnia formularz z wywiadem medycznym, a wniosek rozpatruje lekarz (nadzór medyczny: lek. Damian Wojno, PWZ 3211301), który w razie potrzeby zadaje dodatkowe pytania na czacie.

Podstawą prawną jest art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty: lekarz może wystawić receptę potrzebną do kontynuowania leczenia bez badania pacjenta, gdy przemawia za tym stan zdrowia widoczny w dokumentacji medycznej. Lekarz może odmówić, np. przy braku dokumentacji, pogorszeniu nastroju lub nowych objawach. Zasady usługi opisuje strona e-recepty w leczeniu psychiatrycznym.

Mirtazapiny nie kupią Państwo bez recepty. Kupując lek z nielegalnego źródła, ryzykują Państwo otrzymanie podróbki, której składu nikt nie zna.

Preparaty z tą substancją

  • Mirtor - Mirtazapina, lek przeciwdepresyjny: epizody dużej depresji u dorosłych

Grupy leków

Źródła

Przebieg konsultacji w sprawie preparatu Mirtazapina

  1. 1

    Otwarcie formularza

    Formularz otwiera się z uzupełnioną nazwą preparatu: Mirtazapina.

  2. 2

    Wypełnienie wniosku

    Podają Państwo dane oraz wypełniają wywiad medyczny. Zajmuje to kilka minut.

  3. 3

    Wniesienie opłaty

    Opłata za konsultację wynosi 250,00 zł i wnoszona jest po wypełnieniu wniosku.

  4. 4

    Weryfikacja przez lekarza

    Lekarz z prawem wykonywania zawodu rozpatruje wniosek i podejmuje decyzję.

  5. 5

    Przekazanie kodu

    Jeśli lekarz wystawi receptę, kod trafia do Państwa e-mailem. Podają go Państwo w aptece wraz z numerem PESEL.

O wystawieniu recepty na preparat Mirtazapina decyduje lekarz. Przedmiotem opłaty jest konsultacja - przy odmowie opłata nie podlega zwrotowi.
Wniosek

Pytania pacjentów: Mirtazapina

Zanim zaczniesz albo zmienisz dawkę. Na początku leczenia i po każdej zmianie dawki lęk, niepokój, a u części osób także myśli samobójcze mogą przejściowo się nasilić - dotyczy to zwłaszcza osób poniżej 25. roku życia. To czas, w którym warto, by także bliscy uważnie obserwowali samopoczucie. Jeśli takie myśli się nasilają, prosimy od razu skontaktować się z lekarzem. Kryzys psychiczny: 116 123 (całodobowo). Zagrożenie życia: 112.

Na jakie schorzenie lekarz przepisuje mirtazapinę?

Jedynym wskazaniem, które przewiduje ChPL, są epizody dużej depresji u osób dorosłych. Lek działa uspokajająco i według ChPL najlepiej przyjmować go wieczorem, jednak nie jest zarejestrowany jako lek nasenny. Stosowanie mirtazapiny wyłącznie z powodu bezsenności to decyzja lekarza, który musi uwzględnić m.in. senność w ciągu dnia i przyrost masy ciała. U niepełnoletnich mirtazapiny nie należy stosować.

Po ilu tygodniach mirtazapina poprawia nastrój?

Zwykle pierwsze efekty widać po 1-2 tygodniach przyjmowania, a właściwie dobrana dawka powinna przynieść odpowiedź na leczenie w ciągu 2-4 tygodni; tak podaje ChPL. Uspokojenie i senność mogą wystąpić wcześniej, już na początku leczenia. Po uzyskaniu poprawy terapię kontynuuje się zazwyczaj co najmniej 6 miesięcy. Brak poprawy warto zgłosić lekarzowi, który oceni dalsze postępowanie.

Czy mirtazapina powoduje uzależnienie?

Nie. Według ChPL lek nie wywołuje uzależnienia, a mirtazapiny nie ujęto w urzędowym wykazie substancji psychotropowych. Gdy jednak terapia trwała długo, a zostanie przerwana nagle, mogą wystąpić objawy odstawienne: pobudzenie, lęk, nudności, zawroty lub ból głowy. Są zwykle łagodne, ale z tego powodu leczenie kończy się stopniowo, według planu lekarza.

Jak alkohol wpływa na leczenie mirtazapiną?

Alkoholu należy unikać. Lek może nasilać działanie alkoholu hamujące pracę ośrodkowego układu nerwowego, stąd zalecenie ChPL, by w trakcie całej terapii z alkoholu zrezygnować. Lek sam w sobie może zaburzać koncentrację i czujność, a połączenie z alkoholem pogłębia ten efekt. To samo dotyczy łączenia mirtazapiny z innymi lekami uspokajającymi bez wiedzy lekarza.

Czy podczas przyjmowania mirtazapiny można przybrać na wadze?

Tak, to możliwe. ChPL klasyfikuje wzmożony apetyt i przyrost masy ciała jako działania niepożądane bardzo częste, które mogą wystąpić u 1 na 10 osób lub więcej; w badaniach obserwowano je istotnie częściej niż przy placebo. Warto od początku leczenia kontrolować masę ciała i zgłaszać lekarzowi jej szybki wzrost. U osób z cukrzycą lek może zmieniać kontrolę glikemii.

Jak odstawić mirtazapinę?

Stopniowo i według planu ustalonego z lekarzem. Takie postępowanie zaleca ChPL, ponieważ po długotrwałej terapii gwałtowne odstawienie leku grozi objawami odstawiennymi, wśród których przeważają zawroty głowy, ból głowy, lęk, pobudzenie i nudności. Zbyt wczesne zakończenie terapii depresji grozi też nawrotem objawów. Przy zmianie na inny lek, zwłaszcza z grupy inhibitorów MAO, potrzebny jest odstęp czasowy, który określa lekarz.

Czy receptę na mirtazapinę można otrzymać online?

Tak, w ramach kontynuacji leczenia już rozpoczętego i udokumentowanego. Pacjent ReceptClinic uzupełnia formularz z wywiadem medycznym, po czym lekarz rozpatruje wniosek i w razie wątpliwości pisze na czacie. Lekarz może poprosić o dokumentację i może odmówić, jeśli brakuje podstaw do kontynuacji. Aby postawić diagnozę depresji i dobrać pierwszy lek, konieczna jest wizyta u psychiatry.

Pozostałe preparaty

Trazodon

250,00 zł

Trazodon: lek przeciwdepresyjny o działaniu uspokajającym, w depresji z lękiem

Agomelatyna

250,00 zł

Agomelatyna - lek przeciwdepresyjny stosowany w dużych epizodach depresyjnych u dorosłych

Trittico CR / XR

250,00 zł

Trazodon w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu, lek przeciwdepresyjny na receptę

Brintellix

250,00 zł

Wortioksetyna, lek przeciwdepresyjny Rp stosowany w dużych epizodach depresji u dorosłych

Strona ma charakter informacyjny, opisuje procedurę i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Nie zawiera zaleceń dotyczących dawkowania ani sposobu stosowania preparatu - o tym decyduje lekarz. W stanie zagrożenia życia obowiązuje numer 112.

Redakcja ReceptClinic - recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301)

Publikacja: 2026-11-14.

Jak przygotowujemy i sprawdzamy treści: wytyczne redakcyjne.