receptclinic

Atarax (hydroksyzyna): informacje kliniczne o leku przeciwlękowym

Atarax to lek na receptę (Rp) zawierający hydroksyzynę, lek przeciwlękowy (anksjolityk). Charakterystyka Produktu Leczniczego przewiduje trzy zastosowania: łagodzenie objawów lęku u osób dorosłych, objawowe leczenie świądu i przygotowanie pacjenta do operacji (premedykację). Hydroksyzyna nie jest benzodiazepiną, ale ma istotne przeciwwskazania sercowe, a jej najczęstszym działaniem niepożądanym jest senność. Oba tematy omawiamy poniżej.

Substancja czynna
Hydroxyzini hydrochloridum
Obszar
lek przeciwlękowy
Kategoria wydawania
Rp
Konsultacja
E-Recepta
59,00 zł Złóż wniosek

Atarax a hydroksyzyna: czym jest ten lek

Atarax to nazwa handlowa leku firmy UCB Pharma, którego substancją czynną jest chlorowodorek hydroksyzyny. Jeśli zastanawiają się Państwo, czy Atarax to to samo co hydroksyzyna: to jeden z kilku preparatów z tą substancją, a pozostałe są dostępne m.in. pod nazwą Hydroxyzinum. Opis samej substancji zawiera strona hydroksyzyna: działanie i bezpieczeństwo.

Według punktu 5.1 ChPL hydroksyzyna należy do leków psycholeptycznych z grupy anksjolityków (kod ATC N05BB01). Jest pochodną difenylometanu, chemicznie niezwiązaną z benzodiazepinami, fenotiazynami ani meprobamatem. Nie hamuje czynności kory mózgu; jej działanie przeciwlękowe może wynikać z hamowania aktywności niektórych obszarów podkorowych ośrodkowego układu nerwowego. Ma też udowodnione działanie przeciwhistaminowe, co tłumaczy zastosowanie w świądzie, oraz działanie uspokajające.

Na co stosuje się Atarax

Punkt 4.1 ChPL wymienia trzy wskazania:

  • objawowe leczenie lęku u dorosłych;
  • objawowe leczenie świądu, w ChPL opisane m.in. przy pokrzywce, wyprysku i zapaleniu skóry;
  • premedykacja, czyli przygotowanie pacjenta przed zabiegiem chirurgicznym.

Leczenie objawowe, a nie przyczynowe

Słowo „objawowe” ma tu znaczenie: hydroksyzyna łagodzi napięcie i niepokój, ale nie usuwa przyczyny zaburzeń lękowych. W przewlekłym lęku psychiatra zwykle rozważa także psychoterapię i leki o innym mechanizmie działania. ChPL zaleca stosowanie hydroksyzyny w najmniejszej skutecznej dawce i przez możliwie najkrótszy czas. Więcej o rozpoznawaniu i leczeniu lęku piszemy w artykule o zaburzeniach lękowych.

Atarax 10 mg, 25 mg i syrop: dostępne postaci

Na polskim rynku dostępne są tabletki powlekane Atarax o mocy 10 mg lub 25 mg, a także syrop w stężeniu 2 mg/ml. Dawkę i postać dobiera lekarz w zależności od wskazania, wieku, masy ciała u dzieci oraz czynności wątroby i nerek. Na tej stronie nie podajemy schematów dawkowania; obowiązuje zalecenie lekarza i ulotka dołączona do opakowania.

ChPL nie zaleca stosowania hydroksyzyny u osób w podeszłym wieku, ponieważ lek jest u nich wolniej wydalany, a ryzyko działań niepożądanych, w tym przeciwcholinergicznych, jest większe. U pacjentów z niewydolnością wątroby oraz z umiarkowaną lub ciężką niewydolnością nerek dawkę się zmniejsza. Tabletki mają w składzie laktozę, więc tej postaci leku nie powinni stosować pacjenci, u których stwierdzono dziedziczną nietolerancję galaktozy, niedobór laktazy typu Lapp albo zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy.

Częste pytanie dotyczy pory przyjmowania: rano czy wieczorem. ChPL nie wyznacza jednej pory dla leczenia lęku, a o rozłożeniu dawek w ciągu doby decyduje lekarz. Przy planowaniu warto brać pod uwagę senność, która jest najczęstszym działaniem niepożądanym.

Jak szybko działa hydroksyzyna i jak długo pozostaje w organizmie

Charakterystyka podaje, że po syropie efekt uspokajający występuje po upływie 5-10 minut, a po tabletce po upływie 30-45 minut. Na efekt przeciwhistaminowy trzeba poczekać około godziny. Maksymalne stężenie w osoczu hydroksyzyna uzyskuje w ciągu mniej więcej 2 godzin od przyjęcia doustnego.

U osób dorosłych stężenie leku zmniejsza się o połowę średnio po 14 godzinach (od 7 do 20 godzin); w badaniu z udziałem osób starszych czas ten sięgał 29 godzin. Senność i spowolnienie mogą więc utrzymywać się dłużej, niż pacjent się spodziewa. Głównym metabolitem hydroksyzyny jest cetyryzyna, znana jako lek przeciwalergiczny.

Kiedy Atarax jest przeciwwskazany: serce, ciąża, laktacja

Punkt 4.3 ChPL wymienia przeciwwskazania, z których każde samodzielnie wyklucza stosowanie leku. Atarax jest przeciwwskazany u osób:

  • z nadwrażliwością na hydroksyzynę, substancje pomocnicze, cetyryzynę, inne pochodne piperazyny, aminofilinę lub etylenodiaminę;
  • z porfirią;
  • ze znanym wrodzonym lub nabytym wydłużeniem odstępu QT w zapisie EKG;
  • ze znanymi czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QT: stwierdzoną chorobą układu krążenia, znaczącymi zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemia, hipomagnezemia), nagłą śmiercią sercową w rodzinie, znaczącą bradykardią albo jednoczesnym przyjmowaniem leków wydłużających odstęp QT;
  • w ciąży i w okresie karmienia piersią.

Co oznaczają przeciwwskazania sercowe w praktyce

Obecność czynnika ryzyka, na przykład stwierdzonej choroby serca, jest przeciwwskazaniem sama w sobie, a nie jedynie powodem do zachowania ostrożności. Pacjentki w wieku rozrodczym mają obowiązek stosowania skutecznej metody antykoncepcji przez cały okres leczenia. Jeśli w czasie przyjmowania leku pojawią się objawy, które mogą wiązać się z zaburzeniami rytmu serca, ChPL nakazuje przerwać leczenie i niezwłocznie zgłosić się do lekarza.

Ostrożności wymagają ponadto: zwiększona skłonność do drgawek, jaskra, utrudniony odpływ moczu z pęcherza, osłabiona perystaltyka przewodu pokarmowego, nużliwość mięśni oraz otępienie.

Leki, których nie wolno łączyć z hydroksyzyną

Punkt 4.5 ChPL przeciwwskazuje jednoczesne stosowanie hydroksyzyny z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi zaburzenia rytmu typu torsade de pointes. Do tej grupy Charakterystyka zalicza przykładowo: chinidynę, dyzopiramid, amiodaron i sotalol spośród leków przeciwarytmicznych, haloperydol spośród leków przeciwpsychotycznych, cytalopram i escytalopram spośród leków przeciwdepresyjnych, erytromycynę, lewofloksacynę i moksyfloksacynę spośród antybiotyków, meflochinę i hydroksychlorochinę spośród leków przeciwmalarycznych, a także metadon i część leków przeciwnowotworowych.

Zamiast wykazu połączeń dozwolonych ChPL formułuje zasadę ogólną: przyjmowanie dowolnego leku wydłużającego odstęp QT wyklucza stosowanie hydroksyzyny. Dlatego przy leczeniu depresji lub lęku lekiem z grupy SSRI albo innym lekiem psychiatrycznym ocenę takiego połączenia zostawia się lekarzowi, który zna pełną listę przyjmowanych preparatów.

Należy też unikać łączenia z inhibitorami MAO. Leki działające depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, np. nasenne i uspokajające, oraz leki przeciwcholinergiczne mogą nasilać działanie hydroksyzyny. Hydroksyzyna osłabia działanie betahistyny i inhibitorów cholinoesterazy, a także zmniejsza podnoszące ciśnienie działanie adrenaliny. Hydroksyzynę odstawia się nie później niż 5 dni przed planowanymi testami alergicznymi albo próbą prowokacyjną z metacholiną, ponieważ mogłaby zniekształcić ich wynik.

Działania niepożądane hydroksyzyny

Senność dominowała wśród działań niepożądanych w badaniach z grupą placebo, w których hydroksyzynę otrzymało 735 osób: zgłosiło ją 13,74% z nich wobec 2,70% osób z grupy placebo, czyli w kategorii „bardzo często”. Do działań częstych (od 1 do 10 przypadków na 100 pacjentów) należały w tych badaniach zmęczenie, suchość w ustach i bóle głowy. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano ponadto:

  • często: sedacja, zmęczenie;
  • niezbyt często: nudności, gorączka, złe samopoczucie, zawroty głowy, drżenie, bezsenność, splątanie, pobudzenie;
  • rzadko: reakcje nadwrażliwości, dezorientacja, omamy, drgawki, zaburzenia akomodacji i niewyraźne widzenie, tachykardia, niedociśnienie tętnicze, zaparcia, wymioty, zatrzymanie moczu, wysypki i pokrzywka;
  • z nieznaną częstością: przyrost masy ciała, zapalenie wątroby, omdlenia, komorowe zaburzenia rytmu serca i wydłużenie odstępu QT.

Dzieci i przedawkowanie

Według Charakterystyki u małych dzieci ryzyko objawów niepożądanych dotyczących ośrodkowego układu nerwowego jest wyższe, a przypadki drgawek opisywano w tej grupie częściej niż u osób dorosłych. Znaczne przedawkowanie hydroksyzyny może prowadzić m.in. do splątania, drgawek, obniżenia poziomu świadomości i zaburzeń rytmu serca, dlatego w takiej sytuacji należy wezwać pomoc pod numerem 112.

Alkohol i kierowanie pojazdami w trakcie stosowania Ataraxu

W okresie przyjmowania hydroksyzyny Charakterystyka nakazuje unikać alkoholu, który wzmacnia działanie leku. W punkcie o prowadzeniu pojazdów wskazano, że wpływ leku na zdolność reakcji i koncentracji jest szczególnie wyraźny przy dużych dawkach oraz przy jednoczesnym spożyciu alkoholu lub leków uspokajających.

Lek bywa przyczyną sedacji, zmęczenia, zawrotów głowy oraz zaburzeń widzenia; Charakterystyka określa jego wpływ na sprawność reagowania i skupienie uwagi jako od umiarkowanego do znacznego. Pacjentów należy przestrzec przed prowadzeniem pojazdów i obsługiwaniem maszyn. Przy okresie półtrwania sięgającym kilkunastu godzin warto tę przestrogę traktować szerzej niż tylko w pierwszych godzinach po przyjęciu tabletki.

Czy Atarax jest psychotropem i czy grozi uzależnieniem

Pacjenci często nazywają Atarax psychotropem, bo wpływa na samopoczucie psychiczne. W sensie prawnym hydroksyzyna nie jest jednak substancją psychotropową: nie figuruje w wykazie substancji psychotropowych określonym rozporządzeniem Ministra Zdrowia i ma kategorię Rp, bez ograniczeń przewidzianych dla substancji kontrolowanych. Nie należy też do benzodiazepin, z którymi bywa mylona.

Punkt 5.1 Charakterystyki opisuje, że u osób z zaburzeniami lękowymi leczonych przez 4 tygodnie zakończenie terapii nie wywołało objawów odstawiennych, a badania nie ujawniły też zaburzeń pamięci. To wyniki określonych badań, nie zapewnienie dla każdej osoby. Jeśli lek przestaje wystarczać albo pojawia się potrzeba sięgania po niego coraz częściej, warto omówić z lekarzem leczenie przyczyny lęku.

Odpowiedniki Ataraxu, cena i odpłatność

Hydroksyzyna wchodzi też w skład m.in. leków Comfortin i Hydroxyzine Orion oraz preparatów Hydroxyzinum kilku producentów, w formie tabletek i syropów o różnej mocy. Zamiana na odpowiednik powinna uwzględniać postać, moc i substancje pomocnicze, dlatego warto uzgodnić ją z lekarzem lub farmaceutą. Poziom odpłatności określa aktualny wykaz leków refundowanych ogłaszany przez Ministra Zdrowia, a cenę podaje apteka, dlatego nie publikujemy tu kwot.

Recepta na Atarax i kontynuacja leczenia

Ataraxu nie kupi się legalnie bez recepty, ponieważ jest to lek kategorii Rp. Hydroksyzyna oferowana z pominięciem recepty pochodzi z nielegalnego obrotu, a taki produkt może okazać się podróbką.

E-receptę realizuje się najpóźniej w ciągu 365 dni, z wyjątkami: na antybiotyki termin wynosi 7 dni, a na środki odurzające i substancje psychotropowe 30 dni. Hydroksyzyny nie dotyczą zasady przewidziane dla substancji psychotropowych.

Osoby, którym hydroksyzynę przepisał już lekarz i które mają dokumentację leczenia, mogą złożyć wniosek o e-receptę na kontynuację. Wniosek składają Państwo w formularzu zawierającym wywiad medyczny; rozpatruje go lekarz, a funkcję nadzoru medycznego pełni lek. Damian Wojno (PWZ 3211301). Pytania dodatkowe lekarz zadaje na czacie. Ze względu na przeciwwskazania sercowe i interakcje warto rzetelnie podać w wywiadzie choroby serca i wszystkie przyjmowane leki. Lekarz może odmówić; opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi. Przebieg procedury opisuje poradnik jak przebiega konsultacja krok po kroku.

Substancja czynna

  • Hydroksyzyna - Hydroksyzyna: lek przeciwlękowy i przeciwświądowy wydawany na receptę

Źródła

Przebieg konsultacji w sprawie preparatu Atarax

  1. 1

    Otwarcie formularza

    Formularz otwiera się z uzupełnioną nazwą preparatu: Atarax.

  2. 2

    Wypełnienie wniosku

    Podają Państwo dane oraz wypełniają wywiad medyczny. Zajmuje to kilka minut.

  3. 3

    Wniesienie opłaty

    Opłata za konsultację wynosi 59,00 zł i wnoszona jest po wypełnieniu wniosku.

  4. 4

    Weryfikacja przez lekarza

    Lekarz z prawem wykonywania zawodu rozpatruje wniosek i podejmuje decyzję.

  5. 5

    Przekazanie kodu

    Jeśli lekarz wystawi receptę, kod trafia do Państwa e-mailem. Podają go Państwo w aptece wraz z numerem PESEL.

O wystawieniu recepty na preparat Atarax decyduje lekarz. Przedmiotem opłaty jest konsultacja - przy odmowie opłata nie podlega zwrotowi.
Wniosek

Pytania pacjentów: Atarax

Do czego służy Atarax i czy zawiera hydroksyzynę?

Tak, Atarax to nazwa handlowa leku z hydroksyzyną. Charakterystyka wymienia jako wskazania lęk u dorosłych i świąd (w obu przypadkach leczenie objawowe) oraz premedykację przed operacją. Lek łagodzi objawy, ale nie leczy przyczyny zaburzeń lękowych, dlatego przy przewlekłym lęku lekarz rozważa także inne metody, w tym psychoterapię.

Czy Atarax zalicza się do psychotropów i czy uzależnia?

Potocznie bywa tak nazywany, ale hydroksyzyna nie figuruje w urzędowym wykazie substancji psychotropowych i nie jest benzodiazepiną; ma kategorię Rp. Według Charakterystyki zakończenie 4-tygodniowej terapii u osób z zaburzeniami lękowymi nie wiązało się z objawami odstawiennymi. Jeśli lek jest potrzebny coraz częściej, warto omówić z lekarzem leczenie przyczyny lęku.

Czy Atarax ma zamiennik z tą samą substancją?

Tę samą substancję czynną zawierają m.in. preparaty Hydroxyzinum różnych wytwórców, Hydroxyzine Orion i Comfortin. Różnią się postacią, mocą i substancjami pomocniczymi, dlatego zamianę najlepiej uzgodnić z lekarzem lub farmaceutą. Zmiana substancji na inną, na przykład z innej grupy leków przeciwlękowych, wymaga decyzji lekarza i oceny przeciwwskazań, w tym sercowych.

Czy można pić alkohol, biorąc Atarax?

Nie. Według ChPL należy unikać picia alkoholu podczas stosowania hydroksyzyny, ponieważ alkohol nasila jej działanie. Połączenie zwiększa senność, spowalnia reakcje i pogarsza koncentrację, co ma szczególne znaczenie przy prowadzeniu samochodu. ChPL ocenia wpływ leku na zdolność reakcji i koncentracji jako umiarkowany do znacznego, szczególnie przy jednoczesnym spożyciu alkoholu, i nakazuje przestrzec pacjenta przed prowadzeniem pojazdów.

Ile trzeba czekać na efekt po przyjęciu Ataraxu?

Charakterystyka podaje orientacyjne czasy: efekt uspokajający syropu po 5-10 minutach, tabletki po 30-45 minutach, a przeciwhistaminowy po około 60 minutach. Okres półtrwania leku u osób dorosłych to średnio 14 godzin, dlatego uczucie senności bywa długotrwałe. O liczbie i porze dawek decyduje lekarz prowadzący, nie należy ich zmieniać samodzielnie.

Czy Atarax lepiej przyjmować rano, czy wieczorem?

ChPL nie wyznacza jednej pory przyjmowania hydroksyzyny w leczeniu lęku. Rozłożenie dawek w ciągu doby ustala lekarz, biorąc pod uwagę wskazanie, nasilenie objawów i senność, która jest najczęstszym działaniem niepożądanym. Jeśli senność utrudnia pracę lub prowadzenie samochodu, warto zgłosić to lekarzowi zamiast samodzielnie przesuwać lub pomijać dawki.

Pozostałe preparaty

Pramolan

250,00 zł

Opipramol 50 mg na lęk uogólniony i zaburzenia pod postacią somatyczną

Hydroksyzyna

59,00 zł

Hydroksyzyna: lek przeciwlękowy i przeciwświądowy wydawany na receptę

Pregabalina

59,00 zł

Pregabalina: lek na lęk uogólniony, ból neuropatyczny i padaczkę, na receptę

Olanzapina

250,00 zł

Olanzapina: lek przeciwpsychotyczny w schizofrenii i chorobie dwubiegunowej

Strona ma charakter informacyjny, opisuje procedurę i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Nie zawiera zaleceń dotyczących dawkowania ani sposobu stosowania preparatu - o tym decyduje lekarz. W stanie zagrożenia życia obowiązuje numer 112.

Redakcja ReceptClinic - recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301)

Publikacja: 2026-11-09.

Jak przygotowujemy i sprawdzamy treści: wytyczne redakcyjne.