Citabax (citalopram) - informacje kliniczne o leku z grupy SSRI
Citabax to lek przeciwdepresyjny zawierający citalopram, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Charakterystyka Produktu Leczniczego przewiduje dwa wskazania: zaburzenia depresyjne oraz zespół lęku napadowego, któremu agorafobia może towarzyszyć, ale nie musi. Wydawany jest na receptę (Rp), a przepisy nie zaliczają go do substancji psychotropowych. Terapię włącza psychiatra; przez internet mogą Państwo wyłącznie wnioskować o przedłużenie leczenia, które jest już prowadzone i opisane w dokumentacji.
- Substancja czynna
- Citalopramum
- Obszar
- selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
- Kategoria wydawania
- Rp
- Konsultacja
- E-Recepta Psychiatryczna
Citabax: substancja czynna, grupa leków i podmiot odpowiedzialny
Citabax jest nazwą handlową produktu leczniczego firmy Ranbaxy (Poland) Sp. z o.o., którego substancją czynną jest citalopram (w nazewnictwie ChPL: cytalopram). Lek należy do grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny, w skrócie SSRI, i ma kod ATC N06AB04.
Mechanizm działania polega na silnym, wybiórczym blokowaniu ponownego wychwytu serotoniny w OUN; transport noradrenaliny, dopaminy i GABA pozostaje przy tym nienaruszony albo zmienia się minimalnie. Zgodnie z ChPL długotrwałe leczenie nie wywołuje tolerancji na to działanie. Lek nie wiąże się w istotnym stopniu z receptorami histaminowymi, benzodiazepinowymi czy opioidowymi, a ChPL opisuje, że nie zaburza sprawności poznawczej ani psychoruchowej, a działanie uspokajające wywiera co najwyżej w minimalnym stopniu.
Ogólne zasady działania i porównanie leków tej klasy przedstawiamy na stronie o grupie SSRI.
Citabax - na co jest stosowany
Punkt 4.1 ChPL wymienia dwa wskazania:
- leczenie zaburzeń depresyjnych;
- leczenie zespołu lęku napadowego (zaburzenia panicznego) z agorafobią lub bez agorafobii.
Rozpoznanie i dobór leku należą do psychiatry
W obu wskazaniach rozpoznanie stawia lekarz na podstawie badania, a o wyborze leku przeciwdepresyjnego decyduje psychiatra lub lekarz prowadzący, uwzględniając choroby współistniejące i inne przyjmowane leki. Objawy, które przypominają napad paniki, mogą mieć także inne przyczyny, w tym kardiologiczne; więcej na ten temat w artykule o napadach paniki.
Leku Citabax nie należy stosować u dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat. ChPL uzasadnia to wynikami badań klinicznych, w których u młodych pacjentów przyjmujących leki przeciwdepresyjne częściej obserwowano zachowania samobójcze i wrogość niż po placebo.
Citabax 10, 20 i 40: moce w obrocie
Citabax ma postać tabletek powlekanych. Dostępne są tabletki o trzech mocach, a liczba w nazwie wskazuje zawartość substancji: Citabax 10 to 10 mg, Citabax 20 to 20 mg, a Citabax 40 to 40 mg. Wszystkie mają kategorię dostępności Rp.
Moc i schemat przyjmowania dobiera lekarz w zależności od wskazania, wieku, czynności wątroby i nerek oraz reakcji na leczenie. Ta strona nie podaje dawkowania: samodzielne zmiany mogą nasilić działania niepożądane albo wywołać objawy odstawienia. Według Charakterystyki lek przyjmuje się jednorazowo w ciągu doby, niezależnie od pory dnia i posiłków, a tabletkę popija się obficie płynem.
W składzie tabletek jest laktoza jednowodna, więc leku nie powinny przyjmować osoby, u których stwierdzono zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, niedobór laktazy albo rzadką, dziedziczną nietolerancję galaktozy.
Kiedy citalopramu nie wolno stosować
Charakterystyka wymienia następujące przeciwwskazania:
- nadwrażliwość na citalopram lub którąkolwiek substancję pomocniczą;
- leczenie skojarzone z inhibitorami MAO, a także okres 14 dni po odstawieniu nieodwracalnych inhibitorów MAO i co najmniej jeden dzień po zakończeniu stosowania moklobemidu lub selegiliny; po odstawieniu Citabax do rozpoczęcia leczenia inhibitorem MAO musi minąć co najmniej 7 dni;
- jednoczesne stosowanie linezolidu, chyba że możliwa jest ścisła obserwacja kliniczna i kontrola ciśnienia tętniczego;
- stwierdzone wydłużenie odstępu QT lub wrodzony zespół wydłużonego QT;
- przyjmowanie razem z innymi lekami, które wydłużają QT, np. z częścią antybiotyków, trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi, wybranymi lekami antyarytmicznymi oraz neuroleptykami (takimi jak pochodne fenotiazyny, haloperydol czy pimozyd).
Serce, odstęp QT i połączenie z hydroksyzyną
Im większa dawka citalopramu, tym silniej wydłuża on odstęp QT w zapisie EKG. W okresie po rejestracji zgłaszano komorowe zaburzenia rytmu, także typu torsade de pointes; dotyczyły one przede wszystkim kobiet oraz pacjentów z niskim stężeniem potasu, już istniejącym wydłużeniem QT lub inną chorobą serca. Niedobory potasu i magnezu trzeba skorygować, zanim terapia się zacznie, a u osób ze stabilną chorobą serca lekarz rozważa kontrolne badanie EKG. Objawy niemiarowości, takie jak kołatanie serca czy omdlenia, wymagają pilnego kontaktu z lekarzem; według ChPL lek należy wtedy odstawić i wykonać badanie EKG.
Z tego samego powodu połączenie z hydroksyzyną jest przeciwwskazane: charakterystyka hydroksyzyny wymienia citalopram wprost wśród leków wydłużających odstęp QT, z którymi nie wolno jej łączyć. Szczegóły opisuje nasza strona o hydroksyzynie. O każdym przyjmowanym leku, także dostępnym bez przepisu lekarza, należy poinformować lekarza wystawiającego receptę.
Inne interakcje opisane w charakterystyce
- leki serotoninergiczne, takie jak tryptany (np. sumatryptan), opioidy (w tym tramadol) i tryptofan: leku Citabax nie należy z nimi stosować ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego;
- preparaty z zielem dziurawca zwyczajnego: nie należy ich stosować równocześnie;
- leki zwiększające ryzyko krwawienia, w tym przeciwzakrzepowe, NLPZ i kwas acetylosalicylowy: wymagana jest ostrożność;
- inhibitory CYP2C19, na przykład omeprazol, ezomeprazol czy flukonazol, oraz cymetydyna: mogą zwiększać stężenie leku, dlatego zaleca się ostrożność;
- lit: leczenie skojarzone powinno być uważnie monitorowane;
- leki obniżające próg drgawkowy, w tym bupropion i tramadol: zaleca się ostrożność.
Skutki uboczne citalopramu według ChPL
ChPL opisuje działania niepożądane citalopramu jako zwykle łagodne i przemijające. Najczęściej pojawiają się w pierwszych dwóch tygodniach leczenia i na ogół wyraźnie słabną wraz z poprawą nastroju.
- Bardzo częste, u ponad jednej osoby na dziesięć: nudności, suchość w ustach, zaparcia, wzmożona potliwość, senność lub bezsenność, ból głowy, drżenie i osłabienie.
- Częste (u 1-10 osób na 100): pobudzenie, nerwowość i lęk, nietypowe sny, trudności z koncentracją, osłabienie libido, spadek apetytu i masy ciała, zawroty głowy, zmiany smaku, zaburzenia widzenia, szum w uszach, szybsze bicie serca, spadek ciśnienia przy pionizacji (niedociśnienie ortostatyczne), wymioty, biegunka, niestrawność, wysypka i świąd, bóle stawów i mięśni, problemy z erekcją i wytryskiem oraz zmęczenie.
- Rzadziej: między innymi hiponatremia, zespół serotoninowy, drgawki, krwawienia, mania, a z nieznaną częstością wydłużenie odstępu QT i myśli samobójcze.
Pierwsze tygodnie leczenia i objawy wymagające kontaktu z lekarzem
Podobnie jak inne antydepresanty, citalopram może na początku stosowania, a także po każdej modyfikacji dawki, chwilowo nasilić lęk, niepokój oraz myśli samobójcze; ryzyko to jest największe u młodych dorosłych przed 25. rokiem życia. Gdy tak się dzieje, prosimy niezwłocznie zwrócić się do lekarza, a jeśli życie jest bezpośrednio zagrożone, wezwać pomoc pod numerem 112. Warto, by bliscy wiedzieli o tym ryzyku i zwracali uwagę na nietypowe zmiany zachowania.
U części osób z lękiem napadowym objawy lękowe na początku leczenia przejściowo się nasilają; według ChPL zazwyczaj ustępują samoistnie po 14 dniach. W pierwszych tygodniach może też wystąpić akatyzja, czyli przykry niepokój z potrzebą ciągłego ruchu. Przy wysokiej gorączce, sztywności mięśni, splątaniu lub silnym pobudzeniu, które mogą świadczyć o zespole serotoninowym, potrzebna jest pilna pomoc medyczna.
U kobiet w ciąży lek podaje się wyłącznie w razie bezwzględnej konieczności, po starannym zważeniu ryzyka, a stosowanie SSRI w późnym okresie ciąży grozi wystąpieniem objawów u noworodka. Lek przenika w niewielkich ilościach do mleka matki.
Citabax a alkohol oraz zdolność prowadzenia samochodu
Choć badania nie ujawniły interakcji między citalopramem a alkoholem, Charakterystyka nie pozostawia wątpliwości: podczas leczenia lekami SSRI alkoholu trzeba unikać. Alkohol może też utrudniać ocenę, czy leczenie przynosi poprawę.
Wpływ citalopramu na kierowanie pojazdami i obsługę maszyn ChPL ocenia jako niewielki lub umiarkowany. Trudności ze skupieniem uwagi bywają skutkiem samej choroby, przyjmowanego leku lub obu tych przyczyn naraz. Dopóki nie wiadomo, jak lek wpływa na koncentrację, a zwłaszcza w okresie senności na początku leczenia, rozsądnie jest ograniczyć prowadzenie samochodu.
Czy Citabax uzależnia i czy jest lekiem psychotropowym
Citalopram nie znajduje się w wykazie substancji psychotropowych. W mowie codziennej bywa określany „psychotropem”, ponieważ oddziałuje na psychikę, jednak w świetle prawa to standardowy lek Rp, nieobjęty szczególnymi ograniczeniami, jakie dotyczą benzodiazepin albo leków stosowanych w ADHD.
W ostrzeżeniach ChPL nie opisuje nadużywania ani uzależnienia od citalopramu. Zwraca za to uwagę na objawy odstawienne, które są częste, szczególnie gdy terapię przerwie się nagle: drażliwość, kołatanie serca, potliwość, drżenie, nudności, lęk lub pobudzenie, kłopoty ze snem, zaburzenia czucia i zawroty głowy. Najczęściej występują w pierwszych dniach po odstawieniu i ustępują przed upływem dwóch tygodni, ale u części pacjentów trwają 2-3 miesiące, a nawet dłużej. Dlatego leku nie należy odstawiać samodzielnie; sposób stopniowego kończenia terapii ustala lekarz.
Odpowiedniki citalopramu i cena opakowania
Na polskim rynku citalopram występuje pod licznymi nazwami handlowymi. Oprócz Citabax można spotkać m.in. preparaty Pram, Oropram, Citronil, Citaxin, Cital, Cipramil, Aurex oraz dwa produkty o nazwie Citalopram (Medreg i Vitabalans). Zamiana na inny produkt z tą samą substancją jest możliwa, ale decyzję podejmuje lekarz lub farmaceuta z uwzględnieniem mocy i dostępności.
Escitalopram, choć jest aktywnym enancjomerem citalopramu, to odrębna substancja czynna, a nie zamiennik Citabax w aptece.
Cena zależy od mocy, wielkości opakowania, apteki i ewentualnej refundacji. Aktualny poziom odpłatności można sprawdzić w wykazie leków refundowanych publikowanym przez Ministra Zdrowia. W treści strony nie podajemy kwot, ponieważ różnią się między aptekami i zmieniają w czasie.
Recepta na Citabax i ocena wniosku o kontynuację
Citabax wydaje się wyłącznie na receptę. Bez recepty nie mogą go Państwo legalnie nabyć, a tabletki z nieznanych źródeł w sieci bywają podróbkami. Maksymalny termin realizacji e-recepty wynosi 365 dni. Krótsze terminy, 7 dni dla antybiotyków i 30 dni dla substancji psychotropowych oraz środków odurzających, nie mają zastosowania do citalopramu.
Receptclinic nie stawia rozpoznania i nie rozpoczyna leczenia przeciwdepresyjnego. Jeśli citalopram został już włączony przez psychiatrę, a leczenie jest udokumentowane, można złożyć wniosek o receptę w ramach kontynuacji. Wniosek z wywiadem ocenia lekarz (nadzór medyczny: lek. Damian Wojno, PWZ 3211301), a ewentualne pytania zadaje na czacie. Podstawą wystawienia recepty bez badania jest art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, który wymaga, by uzasadniał to stan zdrowia odzwierciedlony w dokumentacji.
Lekarz ma prawo odmówić wystawienia recepty, np. gdy brakuje dokumentacji, stan zdrowia się pogorszył albo konieczna jest zmiana leku; w takich przypadkach należy umówić się na wizytę u psychiatry. Odmowa jest wynikiem oceny wniosku, więc opłata nie podlega wtedy zwrotowi.
Substancja czynna
- Citalopram - Citalopram (SSRI): leczenie depresji i lęku napadowego według ChPL
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Citabax 10 (URPL)
- Ulotka dla pacjenta Citabax 10 (URPL)
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz.U. 2026 poz. 612)
- Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. 2026 poz. 37)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. 2024 poz. 1139)
Przebieg konsultacji w sprawie preparatu Citabax
- 1
Otwarcie formularza
Formularz otwiera się z uzupełnioną nazwą preparatu: Citabax.
- 2
Wypełnienie wniosku
Podają Państwo dane oraz wypełniają wywiad medyczny. Zajmuje to kilka minut.
- 3
Wniesienie opłaty
Opłata za konsultację wynosi 250,00 zł i wnoszona jest po wypełnieniu wniosku.
- 4
Weryfikacja przez lekarza
Lekarz z prawem wykonywania zawodu rozpatruje wniosek i podejmuje decyzję.
- 5
Przekazanie kodu
Jeśli lekarz wystawi receptę, kod trafia do Państwa e-mailem. Podają go Państwo w aptece wraz z numerem PESEL.
- Wpis do RPWDLPlacówka działa jako podmiot leczniczy.
- Nadzór medycznylek. Damian Wojno, PWZ 3211301.
- Decyzja lekarzaO recepcie decyduje lekarz; może dopytać na czacie.
- Jasne zasady opłatyPłacą Państwo za ocenę lekarza; zwrot, jeśli zrezygnują Państwo przed oceną.
- Płatność BLIK lub kartąSzybko i bezpiecznie, dopiero po wypełnieniu wniosku.
Pytania pacjentów: Citabax
Zanim zaczniesz albo zmienisz dawkę. Na początku leczenia i po każdej zmianie dawki lęk, niepokój, a u części osób także myśli samobójcze mogą przejściowo się nasilić - dotyczy to zwłaszcza osób poniżej 25. roku życia. To czas, w którym warto, by także bliscy uważnie obserwowali samopoczucie. Jeśli takie myśli się nasilają, prosimy od razu skontaktować się z lekarzem. Kryzys psychiczny: 116 123 (całodobowo). Zagrożenie życia: 112.
W jakich schorzeniach lekarz przepisuje Citabax?
Lek ma dwa zarejestrowane wskazania: zaburzenia depresyjne i zespół lęku napadowego, zarówno z agorafobią, jak i bez niej. Należy do leków przeciwdepresyjnych z grupy SSRI. O diagnozie i rozpoczęciu terapii decyduje po zbadaniu pacjenta psychiatra albo lekarz prowadzący. U osób niepełnoletnich, czyli przed ukończeniem 18 lat, leku nie należy stosować.
Czy Citabax jest psychotropem i czy można się od niego uzależnić?
Citalopram nie figuruje w wykazie substancji psychotropowych, więc prawnie Citabax jest zwykłym lekiem Rp. ChPL nie opisuje nadużywania ani uzależnienia, ale ostrzega przed objawami odstawienia, częstymi zwłaszcza po nagłym przerwaniu: zawrotami głowy, zaburzeniami snu, lękiem, nudnościami i drażliwością. Z tego powodu terapię kończy się stopniowo, według zaleceń lekarza.
Jakie leki zawierają tę samą substancję co Citabax?
Tę samą substancję zawiera w Polsce kilka innych leków, na przykład Cital, Pram, Aurex, Oropram, Cipramil, Citronil i Citaxin. Różnią się producentem, a czasem dostępnymi mocami. O zamianie decyduje lekarz lub farmaceuta. Escitalopram jest odrębną substancją czynną i nie zastępuje citalopramu bez decyzji lekarza.
Czy podczas przyjmowania Citabax można pić alkohol?
Nie, w czasie leczenia należy unikać alkoholu. Interakcji z alkoholem nie wykazano w badaniach, mimo to Charakterystyka wprost wymaga, by przez cały okres przyjmowania SSRI unikać napojów alkoholowych. Lek sam może powodować senność i zaburzenia koncentracji, a połączenie z alkoholem utrudnia też ocenę skuteczności leczenia depresji lub lęku.
Po ilu tygodniach Citabax zaczyna przynosić poprawę?
Efekt przeciwdepresyjny zwykle daje się zauważyć po 2-4 tygodniach przyjmowania leku, jak podaje ChPL. Przy lęku napadowym na pełne działanie trzeba poczekać mniej więcej trzy miesiące. Terapię depresji kontynuuje się zazwyczaj co najmniej pół roku, co zmniejsza ryzyko nawrotu. Jeśli w pierwszych dniach poprawy nie widać, nie należy samemu odstawiać leku.
Pozostałe preparaty
Mozarin
250,00 złEscitalopram (SSRI) - depresja, lęk napadowy, fobia społeczna, ZOK
Escitil
250,00 złEscitalopram (SSRI) na receptę: depresja, lęk paniczny, fobia społeczna, GAD i OCD
Bioxetin
250,00 złFluoksetyna (SSRI) stosowana w depresji, OCD i bulimii
Setaloft
250,00 złSertralina (SSRI): depresja, lęk napadowy, ZO-K, fobia społeczna, PTSD
Strona ma charakter informacyjny, opisuje procedurę i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Nie zawiera zaleceń dotyczących dawkowania ani sposobu stosowania preparatu - o tym decyduje lekarz. W stanie zagrożenia życia obowiązuje numer 112.
Redakcja ReceptClinic - recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301)
Publikacja: 2026-10-28.
Jak przygotowujemy i sprawdzamy treści: wytyczne redakcyjne.