receptclinic

Zolpidem w krótkotrwałym leczeniu bezsenności - opracowanie kliniczne dla pacjenta

Zolpidem należy do leków nasennych spoza grupy benzodiazepin, określanych skrótowo jako leki Z. Według Charakterystyki Produktu Leczniczego służy wyłącznie krótkiej terapii dorosłych, u których bezsenność uniemożliwia normalne funkcjonowanie albo powoduje dotkliwe cierpienie. Lek jest wydawany na receptę (Rp) i jest substancją psychotropową grupy IV-P, dlatego jego przepisywanie podlega zasadom szczególnym. Opracowanie przygotowaliśmy na podstawie dokumentów rejestracyjnych, pod nadzorem medycznym.

Substancja czynna
Zolpidemi tartras
Obszar
niebenzodiazepinowy lek nasenny (grupa Z)
Kategoria wydawania
Rp
Konsultacja
E-Recepta Psychiatryczna
250,00 zł Złóż wniosek

Zolpidem jako lek nasenny z grupy Z

Zolpidem (zolpidemi tartras, kod ATC N05CF02) należy do leków nasennych i uspokajających, które ChPL określa jako działające podobnie do benzodiazepin. Chemicznie jest imidazopirydyną, a nie benzodiazepiną. Razem z zopiklonem bywa potocznie nazywany „lekiem Z”.

W Polsce zolpidem występuje w tabletkach powlekanych o mocy 10 mg oraz w tabletkach ulegających rozpadowi w jamie ustnej o mocy 5 mg i 10 mg. Wszystkie postacie mają kategorię dostępności Rp. Dawkę dobiera lekarz, uwzględniając wiek, stan ogólny, czynność wątroby i inne przyjmowane leki; u osób starszych i osłabionych ChPL przewiduje mniejszą dawkę.

Informacje przedstawione na tej stronie mają charakter edukacyjny. Nie zastępują ulotki dołączonej do opakowania ani zaleceń lekarza prowadzącego.

Wskazanie rejestracyjne i ograniczenie czasu stosowania

Dokument rejestracyjny preparatu referencyjnego podaje tylko jedno zastosowanie: krótką terapię bezsenności u osób dorosłych, jeśli zaburzenia snu odbierają pacjentowi zdolność normalnego funkcjonowania albo są źródłem dotkliwego cierpienia. Zolpidem nie jest więc lekiem na pojedynczą nieprzespaną noc ani na przewlekłe problemy ze snem bez ustalonej przyczyny.

ChPL wyznacza górną granicę: łącznie 4 tygodnie terapii, a do tego okresu wlicza się również czas stopniowej redukcji dawki. Przedłużenie jest dopuszczalne wyłącznie po ponownej ocenie stanu klinicznego, ponieważ im dłuższa terapia, tym wyższe zagrożenie nadużywaniem i uzależnieniem.

Przed zaleceniem leku nasennego należy, jeśli to możliwe, ustalić przyczyny bezsenności i je wyeliminować. ChPL zwraca uwagę, że utrzymywanie się bezsenności po 7-14 dniach leczenia może wskazywać na pierwotne zaburzenia psychiczne lub somatyczne wymagające diagnostyki. Bezsenność bywa także objawem depresji. Leków nasennych nie zaleca się w początkowym leczeniu chorób psychicznych.

Jak zolpidem wpływa na sen i kiedy zaczyna działać

Zolpidem wiąże się wybiórczo z podtypem omega-1 receptora GABA-A, który odpowiada za działanie uspokajające. Benzodiazepiny wiążą się nieselektywnie ze wszystkimi trzema podtypami tego receptora. Według ChPL zolpidem skraca czas zasypiania, zmniejsza liczbę nocnych przebudzeń, wydłuża sen i poprawia jego jakość, nie wpływając w zalecanych dawkach na czas trwania fazy REM.

Lek zaczyna działać szybko. Najwyższe stężenie substancji we krwi osiągane jest w przedziale od pół godziny do 3 godzin od połknięcia, a połowa leku zostaje wyeliminowana średnio w ciągu około 2,4 godziny. Stąd zalecenie ChPL, by tabletkę zażyć tuż przed pójściem spać lub dopiero w łóżku. Przyjmuje się jedną dawkę i nie przyjmuje kolejnej tej samej nocy, nawet po przebudzeniu.

Warunkiem bezpiecznego stosowania jest możliwość nieprzerwanego snu przez około 8 godzin. Krótszy sen zwiększa ryzyko niepamięci następczej oraz osłabienia sprawności następnego dnia. U osób z niewydolnością wątroby lek jest usuwany wolniej, a jego okres półtrwania może wydłużyć się do około 10 godzin.

Kto nie powinien przyjmować zolpidemu

ChPL wymienia następujące przeciwwskazania, przy których zolpidemu nie należy stosować:

  • nadwrażliwość na zolpidem lub którąkolwiek substancję pomocniczą;
  • ciężka niewydolność wątroby, w której lek może prowadzić do encefalopatii;
  • zespół bezdechu sennego;
  • ostra lub ciężka niewydolność oddechowa;
  • miastenia (myasthenia gravis);
  • wcześniejsze złożone zachowania w czasie snu po zażyciu zolpidemu.

Szczególne grupy pacjentów i interakcje

U pacjentów, którzy nie ukończyli 18 lat, zolpidemu się nie stosuje, gdyż nie określono w tej grupie bezpieczeństwa ani skuteczności. Osoby w podeszłym wieku są bardziej wrażliwe na lek i częściej doświadczają upadków oraz reakcji paradoksalnych. Ostrożności wymagają także pacjenci z zaburzeniami oddychania, objawami depresji oraz wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT.

Szczególnie niebezpieczne jest połączenie z opioidami. ChPL ostrzega, że może ono powodować nasilone uspokojenie, depresję oddechową, śpiączkę i śmierć, dlatego jednoczesne przepisanie tych leków dopuszcza się tylko wtedy, gdy inne sposoby leczenia są niewystarczające.

Senność następnego dnia nasilają inne leki hamujące ośrodkowy układ nerwowy: przeciwpsychotyczne, przeciwlękowe, przeciwdepresyjne, przeciwpadaczkowe i przeciwhistaminowe o działaniu uspokajającym. Stężenie zolpidemu mogą zwiększać fluwoksamina i cyprofloksacyna (jednoczesne stosowanie nie jest zalecane) oraz ketokonazol. Ziele dziurawca i ryfampicyna osłabiają działanie leku, a jednoczesnego stosowania ziela dziurawca ChPL nie zaleca. Pełną listę przyjmowanych preparatów prosimy wpisać do formularza wniosku.

Działania niepożądane według częstości

Według ChPL nasilenie działań niepożądanych, przede wszystkim neurologicznych i psychicznych, zależy od dawki; słabsze są one wtedy, gdy tabletkę zażywa się tuż przed położeniem się spać. Częściej doświadczają ich pacjenci w podeszłym wieku.

Działania niepożądane, które ChPL klasyfikuje jako częste, czyli z częstością od 1 na 100 do 1 na 10 pacjentów, to:

  • senność, ból głowy, zawroty głowy, nasilenie bezsenności;
  • zaburzenia poznawcze, takie jak niepamięć następcza obejmująca czas po przyjęciu leku;
  • koszmary senne, pobudzenie, omamy oraz objawy depresji;
  • zakażenia górnych i dolnych dróg oddechowych, ból pleców, zmęczenie;
  • dolegliwości żołądkowo-jelitowe: nudności, wymioty, biegunka i ból brzucha.

Chodzenie we śnie, niepamięć i reakcje paradoksalne

Osobne, szczegółowe ostrzeżenie ChPL dotyczy złożonych zachowań w czasie snu. Pacjent, który po zażyciu leku wybudził się tylko częściowo, bywa zdolny do chodzenia, jazdy samochodem, gotowania i jedzenia, rozmów telefonicznych czy współżycia, po czym nie pamięta tych czynności. Może się to zdarzyć po pierwszej lub każdej kolejnej dawce. Ryzyko zwiększają alkohol, inne leki działające depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy oraz przekraczanie zalecanej dawki.

Wystąpienie takich zachowań jest wskazaniem do niezwłocznego przerwania leczenia, a ich przebycie jest przeciwwskazaniem do dalszego stosowania zolpidemu. ChPL opisuje też reakcje paradoksalne: niepokój, nasiloną bezsenność, drażliwość, agresję, omamy czy zaburzenia zachowania. Również one są powodem do zakończenia terapii i kontaktu z lekarzem.

Część badań epidemiologicznych wskazuje na wyższą częstość myśli, prób i dokonanych samobójstw wśród leczonych benzodiazepinami i innymi lekami nasennymi, w tym zolpidemem; związku przyczynowo-skutkowego jednak nie wykazano. Pogorszenie nastroju w trakcie leczenia należy zgłosić lekarzowi bez zwłoki.

Alkohol, kierowanie pojazdem, ciąża i karmienie piersią

Alkohol. ChPL stanowi, że jednoczesne przyjmowanie alkoholu nie jest zalecane, a pacjentów należy ostrzec, aby w czasie leczenia nie spożywali alkoholu ani innych substancji psychoaktywnych. Alkohol nasila działanie uspokajające zolpidemu i zwiększa ryzyko złożonych zachowań w czasie snu.

Prowadzenie pojazdów. Według ChPL lek w dużym stopniu upośledza sprawność kierowcy i operatora maszyn. ChPL zaleca co najmniej 8 godzin odpoczynku między przyjęciem leku a prowadzeniem samochodu, obsługą maszyn lub pracą na wysokości. Opisywano przypadki zaśnięcia za kierownicą także przy stosowaniu samego leku w dawkach terapeutycznych.

Ciąża. W okresie ciąży zolpidem nie jest zalecany. Substancja przechodzi przez łożysko; stosowana pod koniec ciąży albo podczas porodu może u dziecka powodować hipotermię, obniżone napięcie mięśniowe („zespół wiotkiego dziecka”), problemy z karmieniem oraz depresję oddechową. Kobieta, która planuje ciążę lub ją podejrzewa, powinna skontaktować się z lekarzem w celu zakończenia leczenia.

Karmienie piersią. Nie zaleca się stosowania zolpidemu w okresie laktacji, ponieważ w niewielkich ilościach przenika do mleka kobiecego.

Status prawny zolpidemu i ryzyko uzależnienia

Zolpidem jest substancją psychotropową grupy IV-P, wymienioną w wykazie substancji psychotropowych i środków odurzających. Jednocześnie ma kategorię dostępności Rp, a nie kategorię przewidzianą dla preparatów z substancją psychotropową grupy II-P, takich jak metylofenidat. Status psychotropu wpływa jednak na zasady wystawiania recepty i termin jej realizacji, opisane niżej.

Zolpidem może uzależniać, zarówno psychicznie, jak i fizycznie. Według ChPL ryzyko rośnie wraz z dawką i czasem leczenia, a przypadki uzależnienia zgłaszano częściej przy stosowaniu dłuższym niż 4 tygodnie. Szczególnie narażeni są pacjenci z zaburzeniami psychicznymi, a także ci, którzy obecnie lub w przeszłości nadużywali alkoholu, substancji psychotropowych lub leków.

Po kilku tygodniach przyjmowania efekt nasenny może też słabnąć (zjawisko tolerancji). Taka sytuacja nie uzasadnia sięgania po większą dawkę; jest sygnałem, że leczenie powinien ponownie ocenić lekarz.

Odstawianie leku i bezsenność z odbicia

U osób, u których rozwinęło się uzależnienie fizyczne, nagłe przerwanie leczenia wywołuje objawy odstawienne, m.in. ból głowy, bóle mięśniowe, silniejszy lęk, napięcie, niepokój, drażliwość i splątanie. Przy ciężkim przebiegu ChPL wymienia derealizację i depersonalizację, drętwienie kończyn, nadmierną wrażliwość na bodźce (światło, dźwięki, dotyk), omamy, majaczenie oraz drgawki.

Po zakończeniu leczenia może też pojawić się przemijająca bezsenność z odbicia, czyli nawrót dolegliwości w nasilonej postaci, niekiedy ze zmianami nastroju i niepokojem. Czterotygodniowy limit z ChPL obejmuje także okres stopniowego zmniejszania dawki. Sposób i tempo odstawiania ustala lekarz; nie należy przerywać leczenia gwałtownie ani samodzielnie zmieniać dawkowania.

Pytanie, czym zastąpić zolpidem, również wymaga oceny lekarskiej. Punktem wyjścia jest ustalenie przyczyny bezsenności, ponieważ bywa ona objawem innego zaburzenia, na przykład depresji leczonej lekami takimi jak escitalopram, którego dobór należy do psychiatry.

Stilnox, Nasen i inne preparaty z zolpidemem

Zolpidem jest dostępny w Polsce pod wieloma nazwami handlowymi. Preparatem referencyjnym jest Stilnox, a w obrocie znajdują się m.in. Nasen i Nasen ODT, Hypnogen, Polsen, Sanval, Onirex, Zolpic, ZolpiGen, ApoZolpin, Noxizol, Zolsana oraz Zolpidem Genoptim i Zolpidem Vitabalans. Nasen to więc ten sam lek co Stilnox pod względem substancji czynnej.

Poszczególne produkty mogą różnić się substancjami pomocniczymi (Stilnox zawiera na przykład laktozę), postacią i dostępnymi mocami. Zamiana preparatu następuje zgodnie z receptą i przy udziale farmaceuty. Cena zależy od konkretnego produktu i wielkości opakowania. Legalnie zolpidemu nie da się nabyć bez recepty; tabletki oferowane poza apteką, z nielegalnych źródeł, mogą być podrobione i mieć nieznany skład.

Recepta na zolpidem: przepisy dotyczące substancji psychotropowych

Lekarz orzeka o stanie zdrowia po osobistym zbadaniu pacjenta albo po zbadaniu go za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności (art. 42 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty). Artykuł 42 ust. 2 tej ustawy pozwala z kolei wystawić bez badania receptę potrzebną do kontynuacji terapii, o ile przemawia za tym stan zdrowia pacjenta opisany w dokumentacji medycznej.

Gdy receptę na preparat z substancją psychotropową grupy IV-P wystawia się bez badania, dodatkowe obowiązki wynikają z § 7 ust. 2a i 2b rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środki lub substancje (Dz.U. 2025 poz. 1678). Po pierwsze, lekarz weryfikuje dotychczasowe recepty w systemie P1 lub na podstawie wywiadu i ocenia, czy pacjent nie ma jeszcze zapasu leku z wcześniejszych recept. Po drugie, recepta kontynuacyjna wystawiana bez badania jest dopuszczalna jedynie w oknie trzech miesięcy od momentu, gdy pacjent był ostatnio badany.

Na realizację takiej recepty w aptece przewidziano 30 dni i termin ten obowiązuje również receptę elektroniczną (art. 96a ust. 7 pkt 4 Prawa farmaceutycznego). Limit ilości leku na 90 dni dotyczy grup I-N i II-P, a nie zolpidemu. Sposób odbioru leku opisujemy w poradniku o realizacji e-recepty w aptece.

W ReceptClinic wniosek o e-receptę psychiatryczną dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia już prowadzonego i udokumentowanego. Wypełniają Państwo formularz z wywiadem, a wniosek rozpatruje lekarz (nadzór medyczny sprawuje lek. Damian Wojno, PWZ 3211301), który ewentualne pytania dodatkowe zadaje na czacie. Nie prowadzimy rozmów wideo ani telefonicznych. Lekarz może odmówić, na przykład gdy leczenie przekroczyło zalecany czas bez ponownej oceny albo od ostatniego badania minęły ponad 3 miesiące. Opłata dotyczy oceny wniosku, więc w razie odmowy nie podlega zwrotowi. Więcej informacji zawiera poradnik o sytuacjach, w których lekarz odmawia.

Grupy leków

Źródła

Przebieg konsultacji w sprawie preparatu Zolpidem

  1. 1

    Otwarcie formularza

    Formularz otwiera się z uzupełnioną nazwą preparatu: Zolpidem.

  2. 2

    Wypełnienie wniosku

    Podają Państwo dane oraz wypełniają wywiad medyczny. Zajmuje to kilka minut.

  3. 3

    Wniesienie opłaty

    Opłata za konsultację wynosi 250,00 zł i wnoszona jest po wypełnieniu wniosku.

  4. 4

    Weryfikacja przez lekarza

    Lekarz z prawem wykonywania zawodu rozpatruje wniosek i podejmuje decyzję.

  5. 5

    Przekazanie kodu

    Jeśli lekarz wystawi receptę, kod trafia do Państwa e-mailem. Podają go Państwo w aptece wraz z numerem PESEL.

O wystawieniu recepty na preparat Zolpidem decyduje lekarz. Przedmiotem opłaty jest konsultacja - przy odmowie opłata nie podlega zwrotowi.
Wniosek

Pytania pacjentów: Zolpidem

Przy jakich dolegliwościach lekarz przepisuje zolpidem?

Zolpidem jest przeznaczony wyłącznie do krótkotrwałego leczenia bezsenności u dorosłych, gdy powoduje ona osłabienie uniemożliwiające funkcjonowanie lub dotkliwe cierpienie. Nie jest przeznaczony dla niepełnoletnich ani nie służy jako lek na okazjonalne trudności z zaśnięciem. Przed jego zaleceniem lekarz powinien, jeśli to możliwe, ustalić przyczynę bezsenności.

Jak szybko po przyjęciu tabletki zolpidem wywołuje sen?

Działanie pojawia się szybko, a szczyt stężenia we krwi przypada zwykle między pół godziny a trzecią godziną po przyjęciu. Lek jest też szybko eliminowany: średni okres półtrwania to około 2,4 godziny. Dlatego lek przyjmuje się bezpośrednio przed snem lub już w łóżku, tylko raz w ciągu nocy. Należy zapewnić sobie około 8 godzin nieprzerwanego snu.

Czy zolpidem to psychotrop i czy może uzależnić?

Tak. W polskim wykazie zolpidem figuruje jako substancja psychotropowa grupy IV-P, a w aptece wydaje się go na receptę Rp. Grozi uzależnieniem zarówno psychicznym, jak i fizycznym; zagrożenie zwiększa się przy wyższych dawkach i dłuższym przyjmowaniu. ChPL podaje, że przypadki uzależnienia zgłaszano częściej przy stosowaniu dłuższym niż 4 tygodnie, stąd zasada jak najkrótszej terapii.

Czy po zażyciu zolpidemu wolno wypić alkohol?

Nie. ChPL stanowi, że jednoczesne przyjmowanie alkoholu nie jest zalecane, a pacjentów należy ostrzec, by w czasie leczenia nie spożywali alkoholu ani innych substancji psychoaktywnych. Alkohol nasila senność, osłabia sprawność następnego dnia i zwiększa ryzyko złożonych zachowań w czasie snu, takich jak prowadzenie samochodu bez pełnej świadomości.

Czy stosowanie zolpidemu zmienia masę ciała?

ChPL zolpidemu nie wymienia zmian masy ciała wśród działań niepożądanych. Opisuje natomiast zaburzenia łaknienia jako działanie niepożądane występujące niezbyt często, co oznacza od 1 do 10 przypadków na 1000 leczonych. Każdą niepokojącą zmianę masy ciała w trakcie leczenia należy omówić z lekarzem.

W jaki sposób kończy się leczenie zolpidemem?

Stopniowo i zgodnie z zaleceniem lekarza. ChPL wlicza okres zmniejszania dawki do czterotygodniowego limitu leczenia. Nagłe przerwanie po dłuższym stosowaniu może wywołać objawy odstawienia, takie jak lęk, niepokój, bóle głowy i drażliwość, a także przemijającą bezsenność z odbicia. Tempa odstawiania nie należy ustalać samodzielnie.

Czy zolpidem może przepisać lekarz na odległość?

Tak, ale tylko w określonych warunkach. Prawo dopuszcza zbadanie pacjenta za pośrednictwem systemów teleinformatycznych, a przy kontynuacji udokumentowanego leczenia receptę można wystawić bez badania, pod warunkiem że od ostatniego badania upłynęły nie więcej niż 3 miesiące. Lekarz sprawdza też historię recept. W ReceptClinic wniosek składa się przez formularz, a ewentualne pytania lekarz zadaje na czacie (nie prowadzimy rozmów wideo ani telefonicznych); lekarz może też odmówić.

Pozostałe preparaty

Zoloft

250,00 zł

Sertralina (SSRI) w depresji, lęku napadowym, OCD, fobii społecznej i PTSD

Dulsevia

250,00 zł

Duloksetyna (SNRI): depresja, lęk uogólniony, ból w neuropatii cukrzycowej

Atarax

59,00 zł

Hydroksyzyna w objawowym leczeniu lęku u dorosłych, świądu i przed zabiegami

Brintellix

250,00 zł

Wortioksetyna, lek przeciwdepresyjny Rp stosowany w dużych epizodach depresji u dorosłych

Strona ma charakter informacyjny, opisuje procedurę i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Nie zawiera zaleceń dotyczących dawkowania ani sposobu stosowania preparatu - o tym decyduje lekarz. W stanie zagrożenia życia obowiązuje numer 112.

Redakcja ReceptClinic - recenzja medyczna: lek. Damian Wojno (OIL Olsztyn, PWZ 3211301)

Publikacja: 2026-10-14.

Jak przygotowujemy i sprawdzamy treści: wytyczne redakcyjne.